They’re a couple, but they remain two people.

Two love songs for two butterflies.

1. For Vengas

He once played in Boston himself. That’s how they first met.
But now we’re in Southern Europe. Not an American band this time,
but a French one.

Songtext ‘Je t'emmène au vent’ © Delabel Editions Sarl

Source: Musixmatch, Songwriters: Gaetan Roussel / Arnaud Samuel / Robin Feix / Alexandre Margraff

Allez viens, j't'emmène au vent
Je t'emmène au dessus des gens
REFRAIN: Et je voudrais que tu te rappelles
Notre amour est éternel
Et pas artificiel

Je voudrais que tu te ramènes devant
Que tu sois là de temps en temps
REFRAIN

Je voudrais que tu m'appelles plus souvent
Que tu prennes parfois le devant
REFRAIN

Je voudrais que tu sois celle que j'entends
Allez viens j't'emmène au dessus des gens
REFRAIN

TRANSLATION:

Come, I’ll take you with me on the wind
I’ll take you up above the people

REFRAIN: And I want you to remember that our love is eternal and not artificial

I want you to step forward
And be there now and then
REFRAIN

I want you to call me more often
That you sometimes take the lead
REFRAIN

I want you to be the one I hear
Come, I’ll take you up above the people
REFRAIN

2. For Lytara

The shimmering Mariposas (Butterflies).
With the Spanish lyrics and a translation.

Songtext ‘Mariposas’ © Warner Chappell Music, Inc

Source: LyricFind Songwriters: Alejandro Martinez De Ubago Rodriguez / Jacobo Calderon Fernandez / Maria De Belen Basarte Mena,

1. Hmmm/ Contigo yo no quiero ni flores ni canciones/Quiero viajar sin frenos y escapar a media noche

Contigo yo no quiero pensar toda una vida/Prefiero improvisar sin miedo a que haya una caída

Mariposas que se revuelven cuando me rozas/Y todo se detiene alrededor si tú y yo nos miramos así

Son tus besos encendiéndome a fuego lento/Y cada esquina de mí habitación presta atención para vernos aquí

CHORUS:

Dando vueltas por el suelo/Burlando al colchón/Hoy llegamos hasta el cielo, agárrate/Y pierde el control

Que nos sobren los vaqueros/Y nos vista el sudor/Que no quede ni un solo palmo en nuestra piel/Sin dosis de amor

2. Hmmmm /Contigo se me olvida que existen las fronteras/Y quiero que las tardes de caricias sean eternas

Que yo contigo quiero vivir mil aventuras/Reír toda la noche y bailar bajo la lluvia

Mariposas que se revuelven cuando me rozas/Y todo se detiene alrededor si tú y yo nos miramos así

CHORUS:

Dando vueltas por el suelo/ Burlando al colchón/Hoy llegamos hasta el cielo, agárrate/Y pierde el control

Que nos sobren los vaqueros/Y nos vista el sudor/Que no quede ni un solo palmo en nuestra piel/Sin dosis de amor

BRIDGE:

Haaa/Tú me pensarás si algún día llega el final

Yo te buscaré en mis sábanas

Olvida el champán, no me hace falta brindar para estar

CHORUS:

Dando vueltas por el suelo/Burlando al colchón/Hoy llegamos hasta el cielo, agárrate/Y pierde el control

Que nos sobren los vaqueros/Y nos vista el sudor/Que no quede ni un solo palmo en nuestra piel/Sin dosis de amor/Haaa!

TRANSLATION:
Butterflies

1. With you I don’t want flowers or songs / I want to travel unbound and slip away at midnight
With you I don’t want to think about a whole lifetime / I’d rather improvise without fear of falling
Butterflies that stir when you touch me / And everything around us comes to a halt when you and I look at each other like that
It’s your kisses setting me on fire, slow and steady / And every corner of my room is paying attention, waiting to see us here

CHORUS:
Rolling across the floor / Teasing the mattress
Today we’re reaching the sky, hold on tight / and lose control
Let there be too many jeans / And let sweat be our clothing
Let there not be a single inch of skin left / Without a dose of love

2. With you I forget borders exist / And I want our afternoons of caresses to last forever
Because with you I want to live a thousand adventures / Laugh all night and dance in the rain
Butterflies that stir when you touch me / And everything around us comes to a halt when you and I look at each other like that
CHORUS
Rolling across the floor… (as above)

BRIDGE:
You will think of me if the end ever comes
I will look for you in my sheets
Forget the champagne — I don’t need a toast to feel alive

CHORUS (final):
Rolling across the floor…
Let there not be a single inch of skin left / Without a dose of love

Different rhythms..
Same flight.

←back home

VADER EN DOCHTER staan naast elkaar in de rozentuin en kijken uit op het berglandschap.

‘Mensen kunnen dus voor elkaar de katalyst zijn.’ zegt Paola, ‘en plekken kunnen dat ook zijn. Weet je nog, papa?’
‘Ja. Losmaken en verlossen.,’ antwoordt haar vader, ‘En verloskundigen. Wie had dat allemaal gedacht? Ook vleugels ontwikkelen die we waarschijnlijk allang hebben, maar alleen telkens vergeten, dat we die hebben. En ook heel erg op aarde komen. Zodat alles helemaal echt wordt. Weet je, Paola, er zal vast wel ergens een hele grote katalyst rondzwerven. Maar zonder mensen en zonder plekken heeft niemand daar wat aan. Gelukkig zijn er zoveel mensen. En zoveel plekken. Lieve dochter van me, weet jij wel hoeveel je mij geleerd hebt?’
‘Nee,’ zegt Paola, ‘dat weet ik niet.’
‘Dat is waarschijnlijk maar goed ook,’ zegt John, ‘Maar geloof me: het is echt een heleboel.’ 
‘Pap, ik wil je wat vertellen. Weet je dat ik zwanger ben?’
Hij werd stil en keek haar aan. Ontroering golfde op, en vreugde, zijn tranen kwamen, de genadige stroom van het leven zelf. Als een soort package deal kwamen er een verwarrende stroom emoties bij.. Even de gedachte aan zijn ex, Paola’s moeder. Dankbaarheid jegens haar. Dat ze zijn dochter gebaard had. En de ogen van Paola en hun glans en die nieuwe wijdheid Hij had het allang aangevoeld. Er keek in de ogen van zijn dochter iemand anders al een beetje met haar mee, een nieuwe wereld in. 
‘Oh lieverd!’ 
Hij strekte zijn armen uit naar zijn dochter, die geen kind meer was en nu zelf een kind droeg. Paola kuste haar vader. Zijn dochter had echter recht op een eerlijk antwoord. Hij ging het aan.
‘Ja Paola, dat wist ik.’
‘Dad! Typisch jij! Hoe wist je dát nou weer?’
‘Ik..ik.. Paola, ik zag het aan je. Op die donderdagavond.’ 
‘Het is nog niet echt zichtbaar, paps! Wat zag je dan?’
‘Ik zag het aan jou.’ antwoordde hij, ‘En hoe weet jij het?’
‘Andrés heeft het me gezegd. Op donderdagochtend, En hem kennende, is het dan zo.’

Hij begint te giechelen. En doorheen alle ontroering beginnen ze samen te proesten.  
‘Kijk nou toch aan. Die Andrés toch. En je bent nog niet getest?’
’Nee, daddy. Want het is nog te vroeg daarvoor. Bijzonder dat jij het ook ziet. Ik bedoel, mijn vader en mijn man zien dat ik zwanger ben. Eigenlijk zijn jullie knettergek. Mannen zien zulke dingen niet. Dat hoort zo te zijn. Maar jullie… Jullie zijn allebei mesjogge. Gestoord. Hoe kan dit? Nou ja, maar jullie zijn wel gewoon zo. Een vooroordeel dus van mij. En van de meeste vrouwen geloof ik. Het kan dus wel..nou ja, heel soms..’
‘En jij, Paola?’
‘Ik zie het niet’ zegt ze, ‘maar ik voel wel iets. Niet in mijn lichaam. Ergens anders. Toch doe ik graag een test. Heel gauw. Intuïtieve mannen om je heen hebben is natuurlijk een zegen, maar..’
‘..maar het blijven wel mánnen.’ vult hij lachend aan.
‘Ja pap. Daar komt het wel op neer!’  
‘Honey, zo is het. Helemaal mee eens. Nou , alles op zijn tijd dan maar, hè? En goed dat je in dit soort dingen niet afhankelijk maakt van de wankele inzichten van het manvolk, waaronder jouw vader! Maar van de wetenschap. De zwangerschapstest dus.’
Ze moeten hier allebei erg om lachen.
’Vader?’
‘Dochter?
‘Hou van je.’
‘Paola?’
‘Dad?’
‘Ik hou van je. Kom hier, meiske van me. Laat me je knuffelen!’

E I N D E

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

EINDE VAN DE FEUILLETON

Inmiddels verkrijgbaar als ebook op Kobo en Bol.com

VLAK DAARVOOR VINDT nog een andere ontmoeting plaats. Eentje waarvan je niet precies kunt zeggen hoe lang die duurt. Dat komt omdat de ontmoeting zelf tijdloos is, en het ook tijdlozen betreft die elkaar ontmoeten. En toch vinden zulke ontmoetingen ook weer ergens en op een bepaalde tijd plaats. In dit geval op deze maandag en in een tuin met rozen. In een schuurtje even verderop zit op datzelfde moment Anthony te schilderen. 

Devin, Jorge en señor Rosa komen vanuit verschillende richtingen de tuin binnengelopen. Ze schijnen niet in het minst verrast om elkaar hier te zien. 
Ze mijmeren wat en knikken naar elkaar. Ze zijn kennelijk tevreden. Ze maken elkaar complimenten dat ze allemaal gedaan hebben wat ze moesten doen.

De festivaldeelnemers hebben het eigenlijke werk gedaan. Daarover zijn ze het eens. Zonder deze zijn ze machteloos. Ze moeten daar tegelijkertijd een beetje om lachen. Ze vertellen niet aan elkaar wat er dan allemaal gedaan moest worden en waarom ze nu zo intens tevreden zijn. Ze hebben dat helemaal niet nodig. Ze weten eigenlijk alles al van elkaar. Ze komen elkaar wel vaker zo tegen. Dit is hun spel in de tijd. Ze houden van de mensen, met al hun verwikkelingen. Die lijken zelf gevangen in de tijd, maar dat is schijn. In ieder mens leeft ook iets tijdloos, en dat zijn de echte schatten in de wereld. En het is ook vrijheid. Het was goed, dit festival. Veel schatten die ontstaan zijn. En veel vrijheid.

Ze horen van twee kanten voetstappen naderen. IJlings trekken ze zich terug zodat de tuin weer verlaten is. Net op tijd.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

107. De rozentuin

EINDE

EPILOOG

DE VOLGENDE OCHTEND om tien uur hadden John en Sheila ingepakt en uitgecheckt. De eigenaar van het hotel deed ze uitgeleide. Hij zei dat hij het een eer had gevonden, ze te mogen herbergen. Het nieuws van Vale de Mãe Ceres en de nieuwe eigenares was kennelijk ondertussen door het hele stadje gegaan. Want hij voegde eraan toe dat hij senhor en senhora Carpenter vast binnen afzienbare tijd wel weer zou zien. Of juist niet, “vanwege de nieuwe behuizing van Dona Jila”, voegde hij er met een glimlach en iets van een gastronomisch discrete knipoog aan toe. 

Voor ze afreisden werd Sheila nog één keer heen en weer gereden naar de Bungalow. Daar ondertekende ze in het bijzijn van een Portugese notaris de koopovereenkomst van het landgoed met een groot deel van de inventaris, en tekende Alicia als de verkopende partij. Vervolgens werd met een omhaal van stempels en zegels, een doosje met daarin op een fluwelen bedje een paar imposante huissleutels en een obligaat glaasje van een of ander gedestilleerd goedje de eigendom overgedragen. Sheila haalde uit haar portemonnee plechtig twee biljetten van vijftig euro. Na enig aarzelen haalde er nog twee uit en zei dat die voor de notaris waren. Deze weigerde beleefd en legde uit dat “de tarieven heel precies voorgeschreven waren, senhora, en in relatie stonden met de koopprijs. Hij nam één van de biljetten van haar aan, gaf wisselgeld in kleinere biljetten en munten terug, samen met een handgeschreven bonnetje met het precieze bedrag voor zijn diensten en telde alles nauwkeurig uit. De transactie was rond.

Zonder dat zij het wisten zaten op dat moment in een ander vertrek Sheila’s zoon en vriendin aan een tafel. Ook zij ondertekenden documenten. Die bezegelden de plannen en projecten voor de komende tijd . Jerome zei dat hij de immigratiekwesties voor ze zou regelen en dat er altijd wel een modus gevonden zou worden.

John maakte ondertussen een wandelingetje met Denise. Hun overeenkomst werd bekrachtigd aan een tafeltje van het cafeetje dat ze onderweg tegenkwamen, met behulp van een enkel velletje papier met daarop wat chaotische kreten. Bij het opstaan vergaten ze bijna het mee te nemen. Maar de eigenaar van het café kwam ze achterna gerend om het te brengen. Denise bedankte hem allercharmants. Weer teruggekomen in het stadje namen ze voorlopig afscheid. John aarzelde maar Denise gaf hem een lichte, maar ook wel gewaagde kus. 

Andrès en Paola vertelden hun lieve gastvrouw Daniela dat ze waarschijnlijk in de nabije toekomst voor hun werk naar Lissabon gingen. Ze kregen daarop het equivalent van een eeuwigdurend woonrecht in haar schuurtje aangeboden dat ze ontroerd aannamen. Ze vertrokken met twee grote plastic tassen vol met groente en vruchten uit haar tuin. En natuurlijk een grote pot honing. 

Francesca en Agnes hadden hun deal de vorige dag al gesloten. De dokter was al in de nacht vertrokken omdat de volgende ochtend haar wachtkamer weer vol met patiënten zou zitten. Francesca had laat in de avond nog gelegenheid gevonden om haar man te vertellen van het onderzoek. Anthony was hierover erg ontroerd geweest. Ze sliepen die nacht als kinderen in elkaars armen. 

Rocio had van de plannen van Lytara gehoord. De jonge vrouwen waren het erover eens dat daar munt uit geslagen moest worden. De valuta daarvan was vriendschap. Rocio zei dat Lytara altijd, echt altijd welkom was in Sevilla bij haar. 

Felipe had met Jorge ontbeten. Ze hadden al jaren van elkaars bestaan geweten maar hadden elkaar nooit ontmoet. Dat moest maar eens ingehaald worden, vonden ze. Binnen het kwartier zaten ze geconcentreerd in elkaars zaken en plannen verdiept. 

Er volgt een wat chaotisch maar innig uur in de latere ochtend, waarbij iedereen van iedereen probeert afscheid te nemen, elkaar niet vindt en dan ineens toch wel. Zoals meestal vormt de bar van Jorge het anker in deze woelige zee van menselijke verhoudingen en kun je daar vaak de mensen aantreffen naar wie je al een tijd op zoek bent.
Uiteindelijk had min of meer iedereen elkaar te pakken gekregen en begon het onvermijdelijke uiteengaan. Het afscheid begon voelbaar te worden. 

Sheila is zelfs Devin nog heel even tegen het lijf gelopen. Die bleek ook op de hoogte van de veranderingen. Hij heeft haar gevraagd of hij met zijn paragliders haar landgoed een keer als een landingsplek mag gebruiken, hetgeen ze hem lachend en quasi zuinig heeft toegestaan. Hun afscheidskus is warm, lang en stevig. 

Er verschijnen auto’s. De auto’s vertrekken naar de grenzen en naar de luchthavens en de vliegtuigen. Wie niet weg hoeft en kan blijven, heeft ineens veel tijd voor gewone dingen, of zou zelfs een boek kunnen gaan lezen. Een roman bijvoorbeeld. Er blijkt net een boek uitgekomen te zijn, dat speelt in dezelfde streek als waar zij zich allemaal bevinden. De katalyst heet het. En het gaat over een of ander festival….

Sheila heeft voor een laatste wandelingetje met Alicia afgesproken. Ze beginnen erg dol op elkaar te worden. John zegt dat hij nog een keer alleen door het stadje wil lopen. Hij rijdt het liefst later naar Lissabon, als de hitte weg is. De airconditioning van de huurauto begint vreemde kuren te vertonen en hij heeft geen zin zich daarmee bezig te houden. Ongeveer op dat moment besluit zijn dochter ook tot een wandelingetje. Ze hadden al afscheid genomen van elkaar. Maar nu komen ze elkaar op die dag toch nog een keer tegen.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

106. De tijdlozen

107. De rozentuin

EINDE

HET APPLAUS WAS milder, maar langer en dankbaar voor wat de zintuigen allemaal hadden mogen opnemen.
Juliette Dumoulin verscheen. Ze zei dat ze met Margarita had overlegd en samen tot de slotsom waren gekomen dat deze muziek naast een hommage aan de oude Bach een soort Braziliaanse versie van de Portugese fado was, in de bijna overweldigende weidsheid maar ook het verdrietige van de zang.

Maar de plek waar het festival was neergestreken vroeg misschien ook om een eerbetoon. En daarom wilden ze tot slot een Portugese fado doen. Ze noemde de titel.
De cellisten zouden gewoon op het podium kunnen blijven zitten, maar hadden vrijaf. De gitarist van vorige week bij de opening zou spelen. Een vriend van hem zou de stage piano doen. Op hetzelfde moment werd er al één het podium opgedragen werd. Margarita zou zingen.
‘Ik wil vorr jou wel bazzen.’ zei één van de cellisten ineens, in gebroken Engels met zwaar Russisch accent, ‘Ik ken nummer, iz bekend. Mooie fado. Helaas mijn contrabazz thuis. Marr gaat ook goed op zjello.’
Hij lachte en legde alvast zijn strijkstok terzijde.  
‘Geweldig, dank je wel!’ zei Juliette, ‘En Arnaud en ik dansen er dan wat op. Maar alleen als achtergrondje hoor. En, dear folks uit het publiek. Als het jullie lukt: mag het zonder applaus na afloop? Dat we gewoon in de stemming kunnen blijven van: dit was het. En niet weer van: tjonge, wat hebben ze dat weer mooi gedaan. Want daarom gaat het ons niet. Dit nummer is voor de plek, en voor het land. Geniet ervan! En wel thuis alvast.’

Traditionele Portugese fado. Gezongen door een Spaanse, gedanst door twee Fransen, begeleid door twee Britten en een Russische cellist. Eerbetoon aan het Portugese land en deze plek vanThe Festival between the Lands, en alle mensen die erop af waren gekomen en het mogelijk gemaakt hadden. 

Een innig en zacht rustpunt. En verdrietig, zoals het hoort. Omdat afscheid nemen altijd pijn doet.

Dit wil ik ook zingen! dacht Paola vanaf de voorste rij, haar hoofd steunend op haar handen, haar ellebogen op haar knieën, naast Andrés.
Mijn man! De vader van mijn kinderen.
Het besef gloeide ineens door haar heen: Allemaal toekomst. 

Het festival was ten einde en had zijn werk gedaan.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

EPILOOG

112. Verankeren

113. De tijdlozen

114. De rozentuin

De muziek. Geen nadere uitleg nodig.

terug naar aflevering 110

DE LIMOUSINES REDEN achter elkaar, wurmden zich door de straten van het stadje verder omhoog en hielden stil voor de ingang van de burcht. Ze stapten uit. Vanuit de binnenplaats klonk al het geroezemoes van de gasten. Ze kwamen binnen en zagen dat de opstelling veranderd was. Er waren nu stoelenrijen waardoor veel meer mensen in de binnenruimte van het kasteel pasten dan anders met de tafeltjes en stoeltjes. 

Het publiek was kleiner dan gisteren. Waarschijnlijk was al een heel aantal mensen vertrokken. Misschien omdat de volgende dag een maandag was en er nu eenmaal ook wel eens gewerkt moet worden. Inderdaad waren vooral de gasten van ver weg nog gebleven en waren er naar verhouding minder mensen uit de buurt of uit Zuid-Europa. Door een week samen met alle ontmoetingen was dit voor het gezelschap min of meer duidelijk wie waar vandaan kwam. En op dit moment al meer dan gehalveerd, schatte John

Vooraan bleek een hele rij voor ze gereserveerd. Toen ze binnenkwamen en daar gingen zitten kwam zelfs een applausje voor ze. Ergens achterin werd enthousiast: Anthony, Anthony! gescandeerd en hij zwaaide naar ze. Hij had, zoals vaker ‘s avonds, zijn colbertjasje weer los om de schouders van zijn witte overhemd geslagen. Francesca hield hem stevig bij de arm. Ze was nog steeds een beetje zijn oppas, vond ze. 

De inrichting van het podium was eenvoudig. Het enige opvallende was een licht gebogen kring van acht stoelen met een flinke tussenruimte in het midden. De ene groep van vier stoelen stond min of meer tegenover de andere groep. Er zat nog niemand. Voor de stoelen acht zwarte muziekstandaards. 

Het podium was zwak verlicht. Rondom op de binnenplaats waren indirecte uplights op de oude kasteelmuren gericht, die daardoor levendig in hun structuur opglansden tegen de avondhemel. Het Creative Department bleef tot het laatste moment verbazen in haar inventiviteit en bereidheid ieder evenement van de juiste ambiance te voorzien.

Deze schijnwerpers begonnen te dimmen, zodat de muren vervaagden zonder dat het licht erop helemaal uitdoofde. Het licht op het podium werd sterker en koeler van kleur. 

Vanaf de twee zijkanten kwamen acht cellisten op. Ze droegen hun goud- en roodbruin glanzende instrumenten aan de halzen. Ze liepen naar de stoelen en gingen zitten. Ze waren niet in het traditioneel muzikanten-zwart gekleed maar droegen bruine en okeren kleuren die harmonieerden bij het hout van hun celli. De mannen droegen linnen broeken, hemden en koperkleurige vesten en droegen een soort kepi op het hoofd. De vrouwen schreden in lange oker- en terrakleurige jurken en hadden elk een soort sluier aan weerskanten van hun hoofden, waardoor ze een hiëratische waardigheid uitstraalden. De speler die het meest centraal op het podium zat aan de linkerkant sloeg een stemvork aan. Ze stemden nu allemaal hun instrumenten. Uit de aanvankelijk zwevende klank van acht celli ontstond allengs verstrakkend op de losse snaar één enkele concert-a. Daarna de diepere kwinten van de andere snaren die de binnenplaats vulden en bijdroegen aan een sfeer van verwachting. 

Op een beeldscherm rechts dat zacht opgloeide stond te lezen dat het een ad hoc ensemble betrof. Het bestond uit deelnemers van het festival en had zich gisterenavond laat snel gevormd. De namen van de acht spelers verschenen. Voor in het publiek zaten daar bekenden tussen. 

De titel verscheen op het scherm: Bachianas brasileiras nr. 5, Aria e dança. Van de Braziliaanse componist Heitor Villa Lobos en gecomponeerd in het lotszwangere jaar 1945. 

De zang was door de sopraan Margarita Sanchez. Er verscheen een artiestenfoto van haar. De meeste mensen herkenden haar. Ze was de zangeres van gisteren geweest tijdens het optreden van Rocio. 
De choreografie was afkomstig van Arnaud & Juliette Dumoulin. Zij waren ook de dansers. 

Het licht op het podium wisselde naar violet. De musici werden nog maar vaag verlicht door de gelige weerschijn van de digitale bladmuziek op hun standaards. 
Tijdens deze lichtwissel was langs een zijtrapje Margarita Sanchez opgekomen. Ze ging vooraan aan de linkerkant van het podium staan. Ze was zonder bladmuzie. Haar jurk was in dezelfde tinten als de andere muzikanten. Haar lange, zwarte haar droeg zij hoog opgestoken. 

Een kort teken van de leider van het ensemble. De celli zetten in.
Eerst langzaam schrijdend en met lange bogen gestreken, plechtstatig draagvlak. Daarop in pizzicato een vlugger getokkelde beweging, als van zachte snelle voeten. Alsof de muziek zelf het podium op komt gelopen. 
De muziek komt tot stilstand in een eerste fermate. Het licht begint wit.blauw op de sopraan te schijnen. Ze zet in de felle glans aan in een vocalise. Louter gezongen klank zonder woorden. Hoog, en met licht vibrato slechts. De ruimte moeiteloos vullend met de hoge ronde klank en haar aanwezigheid. Haar zang wordt mee opgenomen en herhaald door de derde en hoogste stem van de celli die tegelijk met haar hebben ingezet. Nog altijd een volle octaaf lager dan de zangeres volgt en draagt die haar tegelijk. Zoals een sterke mannelijke danser de lichte, vrouwelijke ballerina draagt. De hoge zang als de vlucht van vogels. De instrumentale begeleiding als de ziel van een toeschouwer die die vogelvlucht gadeslaat en precies volgt en haar doet meeresoneren in het eigen innerlijk. Daardoor wordt het vluchtige van de muziek geborgd in de eeuwigheid van een ziel en krijgt daar een woning. 

Van meet af aan is de muziek geladen en hartverscheurend. In 1945 is er meer gebeurd in de wereld dan in woorden is te vangen. Er is muziek, er is zang, maar deze gaat zwanger van de doorstane jaren, wereldwijd.

De grote Bachvereerder Villa Lobos heeft de emotie en de structuur in evenwicht. Net zoals die oude meester, die hij zo vereerde. En tegelijk is het Bachiaanse door zijn ziel heen inderdaad Braziliaans geworden, zoals de titel uitdrukt. Door nog meer ruimte, meer weemoed, meer passie, meer pijn, meer disharmonie, in een sterker uitleven in barokke expressie dan Europa ooit heeft kunnen voortbrengen. In het uitbundige en groot gedimensioneerde van een Zuid Amerikaans carnaval, waarin de processies vreugde en triestheid kunnen bevatten zonder met elkaar in tegensprasak te geraken. Maar ook weer meer gedragen en afgemeten dan een volksfeest ooit zou kunnen zijn. Bach schreef de tragiek van zijn passiemuziek op de dansritmes. Ook als je huilt en van binnen verscheurd bent kun je nog dansen. 

Een onmogelijk rijke klankwereld. In die ene, woordeloze, onmogelijke vocalise. 

De sopraan zingt zonder woorden, hoog de ruimte doorklievend het eerste couplet. 

Direct volgt de volledige instrumentale herhaling ervan. En zij zwijgt.
Het licht dat op haar scheen dooft. Vanuit het midden verschijnen nu de dansers, in chamoiskleurige wijde kleding die hun gebaren accentueert. Zij nemen over en dans-zingen in bewegingstaal het tweede couplet, op de nu veel levendigere melodielijnen van diezelfde meezingende cellostemmen van daarnet. De celli worden expressiever zonder de menselijke stem. Ze oerden nog altijd gedragen werden door dezelfde vlugge voeten, een mensenmenigte van getokkelde middenstemmen en door de grote, wijd gestreken diepe ondertonen als de golfslag van een blauwe oceaan. 

Denise zit kaarsrecht. Tussen John en Sheila aan de ene kant, en haar zoon Anthony en schoondochter Francesca aan de andere kant. Ze is hevig ontroerd.
Ze ondergaat van meet af aan, vanaf maat één, in deze muziek het Braziliaans-Portugese dat een deel van haarzelf is geworden. Alsof ze op een schip onderweg is tussen de twee continenten. Zelf hoogbegaafde cellospeler kent ze de muziek van opnames. Maar door één of ander toeval heeft ze die nog nooit live uitgevoerd gehoord noch ooit de bladmuziek ervan onder ogen gehad of gespeeld.  Ze vibreert mee op de stemmen, haar handen voelen de lang gestreken bogen en haar vingers de pizzicati. Ze is overgeleverd aan de uitgestrektheid van de oceaan tussen de landen, de continenten en de seizoenen die ze enkele dagen geleden is overgestoken. Als vanzelf komen beelden van Rory van weleer. Ze kent de beelden, want ze komen vaker. Maar ze treden nu voor het eerst op in verbinding met deze muziek. 
Rory somewhere, out there. In een vliegtuig, als zijzelf. Maar het zijne is definitief zoekgeraakt. En zoals vaker, wanneer zij aan hem denkt, verschijnt voor haar het beeld van een schip waarop hij vaart en dat hem mee heeft genomen. Hij is ergens, maar niet in aardse reikwijdte. Het is alsof hij in een vlak om de hoek liggende dimensie is gezeild, eigenlijk dichtbij en toch onbereikbaar. Hij heeft haar lief. Als het nodig is, wenkt hij vanuit die andere dimensie af en toe naar haar, troost haar en zendt haar wat van het licht dat daar is.  

De dansers roepen heftige emotie op, terwijl hun vormen en gebaren juist afgemeten en strak zijn. Hun choreografie is geörienteerd aan de gevormdheid van de onder- en de middenstemmen in de muziek, de tokkeling en die langgestreken onderstroom. Meer daaraan dan aan de zingende melodie van de hoge cellopartij. 

De vertraging komt. Er is opnieuw stilstand. In de muzikale pauze van de fermate wisselt de belichting van violet naar lichtgroen en geel. De zangeres wordt ineens beschenen met een bijna verblindend wit. De dansers worden in citroengeel licht gebaad. 

Nu komt nieuwe beweging en nieuwe zang, met daarop de eerste woorden. Hoewel de beelden die ze oproepen zacht en melancholiek zijn is hun expressie fel en rauw. Hun emotie wordt verklankt en belichaamd in stap voor stap dalende, jammerende toonreeksen. De energie van het krachtige middendeel verschijnt in de wervelende bewegingen die de dansers nu uitvoeren. Ze gaan door alles, om alles, en over alles heen, zonder mededogen, om de musici, om de zangeres, in vormen en figuren. In ontmoetingen, in symmetrie en spiegelingen, in statische posities als pijnpunten, in het opofferen van iedere esthetiek aan de uitdrukking en daardoor des te sterker. Schoonheid kan gruwelijk zijn en wreed. 

De zangeres is naar het midden gegaan. Ze zingt tussen de celli in. Ze zingt met hen en staat op één lijn met ze in de volle breedte van het podium. Er blijft slechts een nauwe corridor voor de dansers. De ruimte van het podium is opzettelijk te klein en te beperkt gemaakt voor de gebalde kracht in het lied. Een gedicht, dat tegelijk een weeklacht is, met een on-Europese schoonheid en de mengeling van ondraaglijk veel licht met verpletterende zwaarte.

Ondertussen zijn onopvallend de beeldschermen verplaatst, zodat ze vanuit de zijkant het toneelbeeld niet kunnen verstoren. Daarop verschijnt de Portugese liedtekst en een Engelse transcriptie die het metrum en ritme van de oorspronkelijke woorden volgt. Als je wilt zien en lezen kan het, als je dat niet wilt, heb je er geen last van. 

De sopraan staat badend in het felle licht en omgeven door wervelende choreografie. De dans is dienend en beeldt tegelijkertijd essentie uit door zich aan het verstandelijke onttrekkende en tot het intuïtieve richtende bewegingen. Nog een slotnoot komt. Maar zoals de Duitsers dat zo mooi uitdrukken: het gaat slechts om een Trugschluss. Een slot dat geen slot is, maar slechts een pauze, als een inademing om daarna weer terug te keren naar dat eerste. Dat langzaam gedragene, het begin.
Opnieuw de vocalise.
De beide dansers meanderen nu mee op de zang. Hun kringen worden gedragen en langzaam. Ook zij zijn teruggekeerd tot de choreografie van het begin maar nu dansen zij in gemeenschap met de hoge sopraanzang. 

De stem stijgt aan het slot plotseling lijnrecht omhoog, tot één enkele snijdend hoge a. Zij wordt opgevangen door de allerlaagste cellostem. De dansers zijn op hetzelfde moment ineens verstard. Ze staan roerloos met hun linkerhanden opgeheven en de voeten uiteen in een A- vorm links en rechts voor de beide muzikantengroepen. De muziek en de verlichting doven uit. 

De roep om een herhaling, om een toegift desnoods, wilde niet tot bedaren komen. Tenslotte verscheen de danser, Arnaud Dumoulin op het podium en maande tot stilte. Hij sprak Engels met mooie Franse zinswendingen in zijn heldere stem. 

‘Ladiess and gentille men! Dank jullie wel. En onze grote dank aan Margarita Sanchez en het merveilleux ensemble ad hoc dat deze live-uitvoering heeft maakt mogeliek. Juliette et moi hadden al gemaakt la choréographie vorige week. Wij hadden opname klaar liggen van musique en wilden daarop doen, dansen van band. Maar toen wij horen la Margarita gisteren zingen toen wij dansers hebben aangetrok stoute schoen. Het résultat jullie heb nu kunnen horen en zien. Cellisten enthousiast, zij oefenen en hier spelen prachtig. Nu jullie vragen encore en jullie groot geluk. Want wij krijgen van la technique net te horen: er zijn met de geluid en vidéo dingen nie helemaal gegaan zoals hoort zodat wij nu gevraagd door les techniciens - daar zitten ze, merci mille fois ook voor jullie prachtig belichting, Horst Seemann en Bastien La Roche - van hen dus, wij krijgen verzoek of wij encore une fois zouden willen doen. Omdat het zijn maar zeven minutes (verwonderd geroezemoes in de zaal) iek denk, wel kan, ja? Maar wij moeten wel heel even opfrissen om te komen bij. Want deze muziek is echt un peu intensif. Daarom wij doen voorstel. We pauzeren dix minutes, eh: a ten minute break. En dan voilá, wij allemaal weer paraat. Jullie ook? En dan stil luisteren en niet hoesten, want opname. D’accord?’

Meer dan akkoord natuurlijk. De lichten gingen aan. Mensen stonden op van hun plaatsen. Sommigen gingen weg, zoals dat meestal gaat. De meesten bleven. Na ongeveer een kwartier zat iedereen weer op zijn plaats en kwam de muziek en de choreografie nogmaals.

Zoals dat gaat met werkelijk goede kunst, was het meemaken van de tweede uitvoering nog verdiepender dan de eerste. Maar ook heel anders, omdat een eerste keer altijd onvergelijkbaar blijft.
Alsof je pijlsnel decennia ouder bent en hetzelfde anders beleeft dan toen je jong was. Intensiever maar ook milder, wijzer en ook intens beminnend en lijdend. Anders, met ondefinieerbaar andere kleur. Alsof het licht zelf anders is geworden. Geen ochtendlicht, maar avondlicht.  

Drie dagen later verscheen de opname op de festivalwebsite. Blijkens reacties op de stream konden veel mensen, die erbij geweest waren, van deze opname niet goed zeggen of die nou van de tweede of toch van de eerste keer was gemaakt. Misschien was montagewerk geweest en waren beide versies gebruikt, zoals dat met opnames vaak gaat.

De opname werd online vaak, heel vaak beluisterd.

Couleur locale bij deze aflevering

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

111. En een Portugese.

EPILOOG

112. Verankeren

113. De tijdlozen

HET FIJNE WAS, dat er in deze ronde eigenlijk niets te bespreken viel. Omdat alle zaken, die gedaan moesten worden, al waren gedaan. Ze zaten om de grote ovalen tafel. Ze giechelden om de bijnaam “Tafelronde”, die ze allemaal langs verschillende wegen te weten waren gekomen. Ze noemden Anthony gekscherend “Koning Arthur” en complimenteerden hem ermee, dat hij er in geslaagd was om precies twaalf gasten om zich heen te verzamelen. Anthony zei dat hij dat echt niet kon helpen, en dat hij geen eso-freak was. Volgens hem klopte zijn gastenlijst gewoon: Denise, Felipe, Alicia, Agnes, Rocio, Vengas, Lytara, Paola, Francesca, Andrés, Sheila en John. Twaalf gasten dus.

Dat kwam hem op het een en ander aan weerwoord te staan. Daarbij werd Anthony afwisselend afgeschilderd als “willoos slachtoffer van het lot”, of “van het archetypische”, als “ultieme manipulator”, als “ontkennende Keltische eso-freak” of als “stuurloze geluksvogel die de schijn van controle ophoudt”. Hij liet al die persoonsbeschrijvingen sereen over zich heen buitelen omdat hij wel wist hoe welgezind iedereen hem was.
Op zeker moment, net toen hij de titel “mastermind marionettenspeler” van John voor de kiezen kreeg, waarbij Francesca weliswaar protesteerde maar ondertussen erom giechelde, bracht een warme opmerking van zijn moeder uiteindelijk de basale realiteit er weer in.
‘Lieve jongen van me.’ zei Denise, ‘Ik ben zo blij dat je er bent en dat wij hier bijeen zijn.’ 
‘Anthony, het meest wezenlijke wordt nu uitgesproken door jouw moeder die tegelijk doctor in de filosofie is.’ zei Felipe plechtig, ‘Ze is blij met haar zoon. En alles is nu goed. Waar gesproken, Denise!’ 

Ze zaten in de grote, zonnige ruimte, met de grote ramen en het weidse uitzicht. Ze genoten van elkaar en van een maaltijd, die door een vriendelijke bediening onnadrukkelijk was binnengebracht en op tafel gezet. Ze werden uitgenodigd daar op informele manier gebruik van te maken. Door de wedstrijd van daarnet was de sfeer vrolijk en losjes. 

In de herinnering werd dit maal bij veel van de deelnemers tot een tijdloos mooi en vervuld moment, waarin je eigenlijk niets hoefde en als vanzelf werd teruggekeken op een veelbewogen week. Het had iets van een bruiloftsmaal na een huwelijksvoltrekking, maar dan intiemer. Een gezelschap van mensen die allemaal door iets heen waren gegaan. Niet alleen gasten dus, maar echt deelnemers. Aan iets omvattends, en aan elkaar.
‘Zal ik nu toch maar wat zeggen?’ vroeg Anthony op een strategisch moment, toen het even stil was.
‘Ja graag!’
Het kwam van allemaal.
‘Goed dan,’ zei de jonge man, ‘Ik zal het proberen. Ik wil jullie natuurlijk allemaal bedanken. Dit jaar is dat intiem. Andere jaren ging het altijd om dat grote festival. Dit jaar is het festival net zo groot. Het is zelfs alweer groter dan vorig jaar. Maar wij hier hebben met elkaar, volgens mij, nog een ander festival gehad. Een intiemer festival. En ik ben daar heel, heel dankbaar om. En dat wil ik proberen uit te spreken. Ik ga maar gewoon iedereen langs. Niet in volgorde van hoe jullie zitten, en ook niet heel verantwoord, maar zoals het bij mij leeft. Ik zal jullie noodgedwongen onrecht aandoen. Want wat jullie mij gegeven hebben, tart elke beschrijving.
Daarnaast is er volgens mij nog veel meer gebeurd dat helemaal los staat van mijn persoon. Ik heb natuurlijk een en ander opgemerkt maar daar zeg ik nu niet veel over. Ik hou het zoveel mogelijk bij mezelf en wat mij geraakt heeft. 
Ik begin met jou, John.
Je hebt het taboe doorbroken dat te maken had met mijn ziekte. Je vond dat erg spannend, en ik ook. Ik had een hele facade om me heen opgericht, denk ik, omdat ik het festival niet overschaduwd wilde door mijn kwaal. Jij raapte je moed bijeen en brak er doorheen. Tegelijk benoemde jij met zo’n ongelooflijke helderheid, wát er volgens jou eigenlijk aan de hand was, dat alleen daardoor al alles in beweging kwam.
Vervolgens heb jij, mijn lieve Francesca, de hulp die daardoor ontstond ogenblikkelijk aangenomen. Je hebt mij onvoorstelbaar daadkrachtig en met passie begeleid. Je bent altijd bij me gebleven ook toen je boos en wanhopig werd. En jullie samen legden ineens die geniale link naar mijn moeder, naar Denise, en naar wat toen bijna mystiek “de verloskundige” ging heten.
Op dat moment was voor mij nog verborgen, omdat ik jullie nog moest leren kennen, hoe Sheila op de achtergrond bezig was de intuïties van John waar nodig te bevestigen, op de haar eigen, onnavolgbare wijze.
Daarna zijn jullie, lieve geniale dochter van John met jouw in- en in-goede partner, lieve Paola en Andrés dus, aan het zoeken gegaan. En jullie vonden binnen no time onze Dr. Agnes. We zijn halsoverkop naar haar praktijk en spreekuur gereisd.
En nu ben jij ook niet meer uit onze ronde weg te denken. Jij, Dr. Agnes, bevestigde dat, wat voor ons een vaag idee was, echt klopte, en sound and safe was. En tussen jou en mijn moeder leefde opnieuw de geheimzinnige zorgzaamheid van mijn gestorven vader Rory, die vaak wist wat hij deed, ook als hij eigenlijk zelden precies wist wat hij deed, maar het was wel vaak het goede. Ik denk trouwens dat daarin mijn vader en jij John, wel iets gemeen hebben.’
Hij zag uit een ooghoek dat deze opmerking van hem zowel John als Denise heftig ontroerde en ging door:
’Ondertussen was ik al in aanraking gekomen met wat ik zou willen noemen de zuivere festivalimpuls en alle liefde en daadkracht. Met jullie: Vengas en Lytara. Ik noem jullie samen, omdat jullie elk afzonderlijk al zo krachtig zijn, maar in gemeenschap nog eens extra. Dat is zo bijzonder. Dat raakt je zo, als iets wat je zelf hebt opgericht ineens terugstraalt vanuit andere enthousiast geworden mensen. En ik wilde jullie beslist in Sevilla erbij hebben. Omdat jullie voor mij in de korte tijd dat wij elkaar kenden al family geworden waren. Ik worstelde daar eerst mee. Want tijdens de week van het festival naar Sevilla te gaan was erg spannend voor mij en ik durfde het eigenlijk alleen aan omdat jullie er waren. Ik wist nu dat ik midden in deze grote week weg kon gaan, omdat het festival op dat moment al door jullie liefde gedragen werd. Jullie wisten dat zelf waarschijnlijk nog niet op dat moment. En ik kon het jullie ook nog niet zeggen. Daarvoor was het allemaal nog te pril. En zo kwamen jullie bij wijze van compromis later op de dag erbij. En wat een geweldige timing! Jullie kwamen aan tijdens die onwaarschijnlijke performance.
Die van jou, Rocio! En toen ik je in gesprek zag met ons na afloop kreeg ik pas echt het gevoel van een nieuwe family. Ik wist dat jij daar op jouw manier bij hoorde. Dat heb je sindsdien ook meer dan waargemaakt. En toen wist ik nog niet eens wat er verder nog zou volgen. 
Van Andrès heb ik later die week een beetje gehoord wat hij en Paola voor iets ongelooflijks beleefden in één van de oudste buurten van Sevilla. Het had kort gezegd te maken met de kracht, het ware geloof in genezing. Het klinkt een beetje gezwollen, als ik dat zo zeg. Dat komt misschien omdat ik zelf geen arts ben. Jullie hebben het in die buurt, geloof ik, een beetje laat gemaakt, en tijdens de midzomernacht middeleeuwse geschriften in het Latijn bestudeerd op een met historie doordrenkte locatie in de oude Joodse wijk van Sevilla. En jij zei tegen mij, Andrés, vlug-vlug, in een aantal korte zinnetjes, toen we in het ziekenhuis in Lissabon op de behandeling zaten te wachten: Dat jij daardoor zeker, je zei: volstrekt zeker wist dat deze behandeling succesvol zou worden. En dat dat niet alleen op medicatie zou berusten, maar ook op alles eromheen. Echt alles. Dat alles meespeelde en dat jij veel beter was gaan begrijpen waarom dat zo belangrijk is. Je zei dat er meerdere turning points kunnen zijn geweest. En dat jullie research in de oude wijk daar één van geweest is. Dat vind ik nogal wat voor een tweetal artsen die gespecialiseerd zijn in ontwikkelingswerk. Jullie zijn nuchter, slagvaardig, analytisch en jij, Andres een fantastische computer-hacker als het zo uitkomt. En jij Paola, naast je pragmatische daadkracht ben je een soort filosofisch genie. En samen hebben jullie teamspirit. Jullie zijn een team, en jullie hebben esprit.’
Paola en Andrés knikten allebei stralend.

Anthony vervolgde:
‘Ondertussen trok jij, Sheila, op een midzomeravond zomaar een bootje met Don Felipe erin aan land. Dat voegde zich in de algemene sfeer van heelwording, ontwikkeling en op je bestemming komen. De wondere wereld van een heel landgoed kwam naar je toe, door jou, Alicia, die ik tot dan vooral als festivaldeelnemer kende en het seintje van jouw broer Felipe. En jullie lieve begaafde kleindochter Rocio kwam alweer weer stukje dichterbij en begon duidelijk family te worden. En nu iets voor de drie jongste tafelgenoten hier. Los van wat dat alles in de afgelopen dagen voor jullie zelf heeft betekend. Bij mij heeft het eraan bijgedragen dat ik voel hoe de creativiteit van het festival nu al door jonge handen gedragen wordt. Jij Rocio, jij Lytara, en jij Vengas zijn nieuwe dragers. Ik heb groot ontzag voor jullie. 
Wat ik nu gezegd heb is alleen maar mijn stukje in een groot geheel. Daar ben ik me volledig van bewust. Er is zoveel meer gebeurd, maar het gekke is, het gebeurde rond mijn persoontje. En bedenk eens even dit: ik heb vijf jaar lang met deze ziekte geworsteld en gemarchandeerd. Ik heb van alles geprobeerd.
En dat dan in één week tijd alles verandert, oplicht en zich oplost! Dat komt niet door één factor. Niet door één inzet, maar door de betrokkenheid van jullie allemaal. En daarvoor wil ik jullie nu bedanken. Zo. Nou, dat wilde ik maar even gezegd hebben. Eh…. erop drinken dan maar? Pak maar iets, alcoholisch of zonder, maakt niet uit. Laat onze glazen fonkelen in de namiddagzon. En laat het glaswerk klinken. Proost lieve mensen!’ 

De namiddagzon scheen al onder de schermen door en deed de glazen inderdaad fonkelen. Iedereen proostte met iedereen zodat het een getinkel van je welste was. 

Daarna vroeg John het woord.
’Ik zal het ook proberen kort te houden..’
Daarbij een onzekere blik op Sheila, die onmiddellijk pesterig begon te giechelen. John negeerde het en zei:
‘Ik heb een voorstel. Er is volgens mij nogal veel gebeurd deze week. (instemmend geknik van iedereen). Misschien zijn er verborgen dingen gebeurd. Daar wil ik uiteraard vanaf blijven. Maar misschien zijn er ook dingen aan de dag getreden. Ook als ze misschien nog niet af zijn. Ik ben jullie allemaal heel erg gaan waarderen en vertrouwen. Daarom wil ik dadelijk zelf vertellen wat er voor mij anders is geworden, en ik doe nu mijn voorstel. Alleen als je dat goed vindt, hoor! Kun je in één zin zeggen wat er voor jou deze week veranderd is? Één zin, of één ding. En niet uitleggen. En worden het er per ongeluk twee dan is dat natuurlijk prima. Zal ik dan beginnen? En is het een goed idee?’
Instemmend geknik.
‘Graag, John!’
‘Okay dan. Iets heel spannends voor mij! Denise heeft mij gevraagd om werkcolleges te gaan geven voor haar mensen in Sao Paolo. Ik geloof dat ik dan eindelijk weer eens iets echt nuttigs ga doen. Nee, niet gaan protesteren. Dit is nu de afspraak. Één ding noemen. En dit is echt eerlijk van me. Dat van dat nuttige bedoel ik.’ 

‘Dan sluit ik daarbij aan.’ zei Denise, ‘Ik heb John inderdaad gevraagd. Dat is omdat ik er niet meer helemaal alleen voor wil staan. Basta met de dapperheid. Ik wil ondersteuning en een maatje in mijn werk. Ik kan dan ook, hoop ik tenminste, wat vaker naar Europa komen.’

‘Mag ik nu?’ vroeg Rocio nu.
‘Natuurlijk!’ riepen allen.
‘Ik ben al lang bezig met flamenco. Ik was bezig te zoeken naar mijn eigen kunststijl. En nu heb ik die ineens hier mogen neerzetten en ik kom plotseling in een gezelschap van mensen die me daarin serieus nemen. En ik krijg er ook een vriendin bij, hè Lytara? En bijna zelfs familie, hè Sheila? Door dat landgoed waar ik als kind al bij tante Alicia speelde en doordat mijn abuelo zo van jullie houdt. Ik weet niet wat hieruit voort gaat komen. Maar ik voel een nieuw begin.’

‘Jullie hebben waarschijnlijk géén idee’, zei nu Don Felipe, ‘hoe dankbaar ik deze lieve, zonderlinge americana ben dat ze vanaf de oever van de Guadalquivir mij en mijn bootje heeft aangehouden! Ik ben al mijn hele leven thuis in Sevilla. Maar nu ik weet dat Dona Jila het mooie landgoed in Portugal overneemt ben ik eindelijk gerust. In Sevilla voel ik me nu nog meer thuis. Want er blijft echt genoeg over om te besturen. Niet alleen zo’n klein bootje. Oh, en ik was altijd al de grote fan van mijn kleindochter Rocio, hè? Laat dat even gezegd zijn. Maar nu zijn er ineens een boel fans bijgekomen. En ze zijn meer dan haar publiek. Ze zijn zelf cultuurdragers. Ik kijk er triomfantelijk naar. Mijn bewondering berust dus inderdaad op meer dan de blinde dwaasheid van een minnende opa. Los van het feit dat jij daarnaast ook mijn lieve kleindochtertje bent, Rocio. Niet om wat je allemaal doet en kunt, al is dat nog zo groots. Maar om wie jij bent.’
(Bevallig kushandje van Rocio naar haar opa.)

‘Toen ik hier iets langer dan een week geleden landde,’ zei Sheila nu, ‘was ik vijfentwintig jaar niet in dit land geweest. En wat blijkt? Het heeft dus gewoon op me liggen wachten. Het lijkt magie. Maar alle concrete stapjes waren gewoon menselijk. Jullie kennen allemaal intussen mijn verhaal, denk ik. Ik ben jullie eigenlijk allemaal dankbaar, hoe ik naar het landgoed ben heengeleid. Ook als de leiding in dit geheel misschien ook nog ergens anders, buiten het concrete aardse ligt. Dat bijt elkaar totaal niet, vind ik. En John en ik hebben allebei het gevoel dat wij nu, juist nu geroepen worden. Tot wat met stralen in je werk te maken heeft en handelen op de juiste plek. En dat is zo mooi. Het is ontroerende genade als je daartoe wordt geroepen.
(John knikte en wierp een kushandje naar zijn vrouw.) 

‘Niet alleen het landgoed is nu onder de pannen,’ zei Alicia nu, ‘maar ik heb er een grote vriendin bij gekregen. A Dona Jila. Het voelt niet als iets weggeven. Het voelt als rijkdom mogen ontvangen.’

‘Ik heb hetzelfde als Rocio,’ zei Lytara, nu, ‘die ik ook ontzettend bewonder. We kunnen het inderdaad heel goed vinden met elkaar. Ook als we wel eens wat taalproblemen hebben. (Rocio giechelde). Ik heb nieuwe moed gekregen met mijn kunstimpulsen hier. Ik was eerlijk gezegd compleet overweldigd door de respons. En het bleek niet alleen artistiek te zijn maar ook enorm zinvol. Nuttig. Wie mij kent weet dat dit een uitspraak met lading voor me is. De plannen zijn nu zo, dat ik hier en ook in Spanje ga studeren. En ik mag dus een deel van het festival gaan leiden. Wie had dat nou gedacht? Ik ben heel dankbaar.’

‘Ik ook,’ zei Vengas nu, ‘Ik ben geloof ik, eh.. een beetje tegen mijn bestemming aangelopen. Ik ben dus ook gevraagd bij de leiding erbij te komen van het spul hier.’
‘De leiding over te nemen, Vengas!’ verbeterde Anthony, ‘en jullie zijn ook al lekker bezig daarmee. Ga zo door!’
‘Nou, hij zegt het, hè?’ vervolgde Vengas, ‘Maar ik wil dus nu het bedrijf beter leren kennen. Ik ga daarom eerst eens in hun fabrieken werken. Voor de taal en checken hoe de bedrijfscultuur is. Plat gezegd: of McIntyre eigenlijk wel een net bedrijf is dus.’
Hij grinnikte. ‘Nee, grapje, hoor. Maar toch niet helemaal. Gewoon aan de lopende band. Dat is de beste manier, denk ik. En Tara en ik zijn dan hier samen. Ze zeiden dat ze al uitzien naar mijn kritische bevindingen.’ 

‘Ik heb wat voor jou mogen doen, Anthony,’ zei Dr. Agnes nu, ‘En daar ben ik dankbaar voor. Maar dit valt helemaal in het niet bij het plezier om hier te zijn, jou als volwassen en gezond wordende man te mogen zien, Denise weer te ontmoeten en deze plaatsen weer te betreden. En nu komt het: ik heb vanmiddag een deal gesloten met Francesca, die ik eerlijk gezegd liefheb alsof ze een dochter van me is. De deal betekent veel voor me.’

‘Die deal,’ zei Francesca nu, ‘berust inderdaad op de enorme klik die we met elkaar hebben, en de dankbaarheid om wat er gebeurd is. Agnes wil mij als assistent, om me op te leiden. In Sevilla en in Lissabon, zodat ik in Spanje en Portugal actief kan worden. Vroedvrouw en gynaecoloog worden. Ik ga flink aan de slag en verheug me er ontzettend op. De popjes blijven vast wel een rol spelen, maar de kindjes komen er nu bij.’
Ze slikte ondertussen. Agnes was ondertussen opgestaan, naar de jonge vrouw gelopen en had even heel licht haar arm aangeraakt met haar stevige vroedvrouwen-hand, omdat ze het subtiel gelaagde van Francesca’s laatste opmerking volledig vatte. De kindjes…

‘Door jou, Anthony, en door jou Agnes,’ zei Andrés nu, ‘ben ik in aanraking gekomen met een aantal fijne collega’s. Ik werd gisteren al meteen weer gebeld door Mendes. Je weet wel, Anthony, die arts uit Lissabon. Mendes vroeg zich af, of ik tussen al dat ontwikkelingswerk door niet eens even een pauze met wat meer settelen zou willen en dat hij interessant werk voor mij wist bij infectieziekten.Daar zitten ze om iemand met mijn ervaring te springen, zei hij. Deze vraag komt om van allerlei andere redenen op een heel goed moment en ik ga erop in. Ik ga dus voor de komende tijd naar Lissabon.’

‘En dat heeft er onder andere mee te maken,’ zei Paola nu, ‘dat gedurende deze week, direct na een reddingsactie van een heel bijenvolk door mijn geliefde, ik hem ten huwelijk heb gevraagd. Ja, ik hém. En weet je wat? Hij heeft ja gezegd! We gaan dus trouwen! En we gaan, althans voor nu, een beetje settelen. Ik weet dat ik nooit zonder werk zal zitten. Nog nooit gebeurd, dus er komt gauw wat. Dat gaat altijd zo. Maar eerlijk gezegd verheug ik me er op om eindelijk eens ergens echt te gaan wonen. Ik denk dat ik dat nu ook nodig heb. Ik heb eigenlijk altijd vooral voor mijn werk geleefd. Dat is niet veranderd maar er komen eh.. andere gebieden bij.’ 
De andere achtergrond van haar beslissing hield ze op dat moment nog voor het gezelschap verborgen, omdat ze per slot van rekening nog niet eens een zwangerschapstest had kunnen doen, en het ook nog steeds te vroeg daarvoor was. Maar later begreep iedereen precies waarop Paola met dat laatste zinnetje doelde. 

‘Dank jullie wel,’ zei Anthony nu, ‘Tot slot wil ik jullie dan ook nog wat vertellen. Ook heel spannend. Iets wat ik heb gedaan maar heb laten liggen. En nu pak ik het op. Dankzij de ruimte die ontstaat door onze nieuwe leiding. En de opluchting omdat het er medisch zo anders uitziet. Ik ga schilderen. Eh..niet huisschilderen, daar ben ik niet zo het type voor, maar schilderijen. Ik denk vooral landschappen. Of het wat wordt weet ik niet. Maar ik denk van wel.’
‘Daar wil ik dan op proosten.’ zei Sheila, ‘Anthony, wat fijn! Iets zegt mij dat het zeker wat worden gaat.’
‘Ik wil er verder niet teveel over zeggen,’ zei Anthony, ‘Omdat ik er nog maar net weer mee begonnen ben.’
Sheila bleek later natuurlijk gelijk te hebben gehad met haar profetie. Toen Het Sterrenmaal eenmaal in de Tate Gallery hing, stuurde ze per post een triomfantelijk kaartje naar de maker van het doek met als tekst: “See? Told you so!’ en kreeg een maand later een kaartje terug van Anthony, ook via de post, met als antwoord: “Yes you did. And it worked! Thx.”

Dat was veel later. Nu werd er geproost op het prille begin van al dat nieuws en alle andere ontwikkelingen bij iedereen. En daarmee was deze gloedvolle tafelronde ineens gedaan en verwaaide langzaam het gezelschap. Maar er was nog tijd tot aan de voorstelling van vanavond. 
In de avondzon waren de deckchairs op het terras aantrekkelijk. Zoals altijd in de bergen verdween de hitte snel. Een lomige lounge-stemming ontstond, met mijmerende groepjes in ligstoelen, met tafeltjes ernaast, en koele dranken. Ook al de eerste warme thee en kopjes koffie voor de avondmensen en nachtuilen. Er werd zelfs al gebruik gemaakt van fleece dekens.

Om half tien werd er aangebeld. Er stonden een aantal limousines voor de deur. Senhor Silva, senhor Ribeira en een andere chauffeur die alleen Francesca en Anthony kenden.
‘Kom mee!’ zei Anthony, ‘Dadelijk écht de laatste voorstelling! Erg de moeite waard. Ballet met Braziliaanse klassieke muziek.’ 
‘Ja, prachtig,’ riep Rocio enthousiast, ‘en met Margarita, die zingt. Mijn sopraan van gisteren. Ik heb ze zien en horen oefenen. Oh, het wordt echt mooi! Komen jullie snel mee!’

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

110. Als de Fado. Maar dan Braziliaans

111. En een Portugese.

EPILOOG

112. Verankeren

‘MAM, WAT FIJN dat je er bent!’
Anthony sprak rap Portugees tegen zijn moeder.
‘En bijzonder dat je mee was naar het landgoed! Had je het goed met os americanos in de auto? Oh, je het dat verstaan, John? Okay, I’ll switch back to English. Welkom ook, je kent deze plek nog niet. O sorry, je kent die wél natuurlijk! Want jullie hadden hier gisteren jullie bespreking. Nou, welkom terug op de Bungalow dan. Dag Sheila, jij had opnieuw een belangrijke meeting vandaag. Goed verlopen? Oh, jij bent nu Dona Jila? Dat klinkt heel goed. Echt heel goed. Ik ben blij voor je. Fijn dat je er bent, welkom hier. Dag senhor Silva, heel erg bedankt voor het vervoeren van deze fijne mensen en u bent ook een fijn mens. Komen jullie verder, lieve gasten? Francesca en Dr. Agnes zijn er al. Ze zitten nog buiten op het terras te praten en komen zo. Rocio heeft Felipe en Alicia ook al hierheen gebracht. Ik heb haar kunnen overhalen hier te blijven, vooral door Lytara als lokmiddel in te zetten. Op haar is ze erg gesteld. Zij en Vengas komen dadelijk. Ze rijden mee met Jorge die vandaag ook gast is. Als het goed is komen ook Paola en Andres snel. Ze moesten nog even hun diensten overdragen. O, u haalt ze allemaal op, senhor Silva? Wat fijn!’

Ze liepen ondertussen de ruime Bungalow binnen. Anthony wees ze de weg. De grote tuinzaal was voor hen allen in gereedheid gebracht.
Anthony zat weer eens helemaal in zijn rol van gastheer en ratelde door terwijl hij iedereen op van alles wees, wat ze uit zichzelf ook wel kondcn zien:
‘Kijk, op die tafel staat water en al het andere wat vloeibaar is en gedronken wil worden. Daar staat ijs. Daar de schalen met aardbeien en kersen. Daar zijn verse vijgen. En nog iets. Alleen als je het leuk vindt, hoor. Ik loop even voor jullie uit’

Dat “iets” was niet direct te zien, maar des te hoorbaarder. In een aangrenzend vertrek klonken opgewonden kreten, stemmen en gejuich. Het kwam voor een deel uit luidsprekers. Er stond een groot TV-scherm opgesteld. Daarop het beeld van een heftige sportwedstrijd. Rocio en Felipe zaten voor het scherm en moedigden luidkeels aan.
‘Wacht eens,’ zei John, ‘Maar is dat niet..’
‘Shh!’ sisten grootvader en kleindochter tegelijk, ‘Stil toch! Het wordt nu juist heel spannend!’
‘Oh sorry John,’ zei Felipe meteen daarop, ‘Kom je ook kijken? Weet je wat we hier zien?’
‘Sure. The Medieval Mud Soccer Tournament toch?’ zei John, ’Is vandaag niet de grote finale?’
‘Yep!’ zei Anthony, ‘En voor het eerst doen we echte wedstrijdverslaggeving. De uitzendrechten is niet iets waarover we ons hier druk hoeven te maken. We hebben veel enthousiaste abonnees op de livestream, in best een aantal landen trouwens, ook van festivalgangers van andere jaren en hun families en zo. Shirtreclame is ook geen issue bij ons. Je snapt misschien waarom?’
‘Ja, dat lijkt me duidelijk!’ zei Sheila, ‘Omdat je door al die moddertroep niet eens meer kunt zien wie van welk team is!’
‘Ja,’ zei Rocio, ‘ En dat maakt het extra leuk en spannend. Af en toe maken de spelers daardoor vergissingen en schieten passes naar de tegenpartij.’
‘Hoe staat het ervoor?’ vroeg John.
‘De brandweer staat op voorsprong,’ zei Felipe, ‘maar de British Husbands beginnen nu geloof ik echt boos te worden. Lekker veel overtredingen ook. Dat zie ik graag. Dan zit de passie in het spel. Kijk die scheidsrechter! Een of andere Engelse Lord, schijnt het.’
‘Lord Perry’ zei Anthony, ‘Geen oude aristocratie, Felipe. Hij heeft zijn adelstand hier op het festival verworven. Wat is er met hem?’
‘Nou, kijk hem eens zweten! De teams geven hem veel te doen. Hij is lekker streng. Heeft His Lordship veel verstand van voetbal?’
‘Abuelo, doet dat ter zake?’ vroeg Rocio, ‘Hij fluit mooi en gepassioneerd. Wat wil je nog meer? En ze respecteren hem.’
‘Jongens! Let nou toch even op!’ Dit was Sheila, ‘Jullie kletsen en kletsen maar en ondertussen.. Kijk! Oh mis. Néé! Via de andere kant, Guys! Dit gaat zo niet lukken! Wat? Huh? Waar komt die pleur ineens vandaan?’
‘GOAL!’ schreeuwden ze allemaal uit alle macht. 
Hij zat erin. Gelijkspel. The Husbands glunderden. 

De wedstrijd werd een klein moment stilgelegd, om technische redenen. Heel even had de brandweer een dubbelrol en zette het waterkanon op het speelveld in, waarbij het bruine water hoog opspatte en de toeschouwers ook niet ontzag. Even later lag het speelveld er weer als een spiegeltje bij, een modderige spiegel wel te verstaan. De wedstrijd werd vervolgd en ging de laatste twintig minuten in.
‘Ik hoop dat de laatste gasten pas na afloop binnen zullen zijn,’ verzuchtte Rocio, ‘ik wil het eind en de huldiging zien.’
’Maak je geen zorgen, Rocio, ‘zei Anthony, ‘We kijken alles gewoon af.
Ondertussen waren Francesca en Agnes binnengekomen en hadden zich staande bij de kijkers gevoegd.
‘Wat ontzettend leuk!’ was Agnes’ commentaar.
‘Ik vind het wel wat voor jou!’ zei Denise plagend, terwijl ze haar arm onder die van Agnes doorschoof, ‘Fijn om je hier te zien, dokkie van me. Wat vind je van een damescompetitie in je ziekenhuis? Medieval Mud Nurses Against Doctors? In witte uniforms uiteraard?’
‘Foei, Denise, je bent een boef!’ lachte Agnes. Ze kneep ondertussen liefkozend in de arm van haar toenmalige patiënte.

De bel ging. Anthony liep naar de voordeur. Daar stonden Vengas, Lytara, Paola en Andres op het kleine bordes. Silva stond bij de limousine. Hij groette met een eigenaardig glimlachje en wees met een handgebaar naar het kluitje mensen.
‘Sorry, dat we een beetje laat zijn,’ zei Vengas, die kletsnatte haren had en overduidelijk net gedoucht had. 
Ook zijn kleren waren nat. Het water liep er nog uit. Lytara ook druipnat. En ook Paola en Andres zagen er weliswaar fris, maar ook erg vochtig uit. Was dat dat grijnslachje van Silva geweest? Had hij zojuist een soort nest natte jonge honden vervoerd? 
‘We waren bij de wedstrijd’, legde Lytara uit, ‘Ik zei nog: “Veng, ze wachten op ons!” Maar toen werd het erg spannend en we bleven kijken en vergaten een beetje de tijd. En toen zaten we ineens hélemaal onder de modder. Echt zomaar, weet je? We deden niks! Ineens dat waterkanon…’
‘We hebben het daarnet op TV gezien,’ onderbrak Anthony, ‘Dus jullie hebben ook de volle laag gekregen, met die laatste polish van de brandweer?’’
‘En wij ook.’ zei Paola nu, ‘We waren net klaar met onze dienst. Andrés was al naar beneden gekomen en ik was in de eerste hulp naast het veld. Wij dus netjes omgekleed, en heel eventjes kijken. En toen kwamen wij in hetzelfde moddersalvo terecht. Silva stond ons op te wachten. Ik heb die man nog nooit zo zien lachen. “Dames en heren,” zei hij droogjes, “Ik ben besteld om jullie naar jullie feestje te vervoeren. Senhora Valentes, heeft u misschien wat handdoeken liggen in uw eerste hulp?” Die had ik natuurlijk. Silva is ze gaan halen en zei: “Gaan jullie eerst maar even douchen, met kleren en al. In de Bungalow zijn veel badkamers en helpen ze jullie vast wel verder.” O, Anthony, en ik moest jou nog van Jorge zeggen dat hij niet mee kon komen. Te druk met organiseren. Het speet hem, maar hij zei dat hij bij jullie best gemist kon worden.’
‘En hier zijn we dus,’ vatte Andrés de situatie samen, ‘als vier verzopen katjes!’
‘Hartelijk welkom, katjes,’ zei Anthony, ‘ Kom snel verder! De wedstrijd is in de beslissende fase. Ik zou zeggen, loop eventjes naar rechts. Daar waar de badkamers zijn. Nee, poedelen later, lieve medieval mud guests. Trek even droge badjassen aan. Er ligt een hele stapel klaar. Ja, smetteloos wit natuurlijk. Geeft niet. Maak ze vies. Gooi je natte kleren ernaast op de grond. We halen ze meteen door een sopje en drogen ze. Jullie zelf gaan straks ook allemaal door een sopje. Komen jullie snel mee? Het einde zien! Van de finale, bedoel ik.’

Het liep dus erg anders dan Anthony zich in al zijn precisie had voorgesteld, maar het was geweldig. Hij had het niet beter kunnen verzinnen. Even later was zijn voltallige feestgezelschap voor de TV, deels in badjassen en nog hier en daar resten echte Original Medieval Mud in de haren en de oren, uitzinnig aan het juichen, joelen en aanmoedigen.

De Husbands verknalden op onbegrijpelijke wijze een strafschop. Het team van de brandweer zeilde met bal en al over de glibberbaan met een aantal spelers tegelijk stuurloos het vijandelijke doel binnen. Daardoor lagen ze ineens weer op voorsprong. Daarover waren ze zo uitgelaten dat de concentratie er even helemaal uit was. Vijf minuten later plonste een groep modderkluiten, waaronder helaas ook de bal, hun eigen doel binnen. Opnieuw gelijkspel dus. Die zorgde voor die heerlijke, extra ondraaglijke spanning in de laatste vier minuten.
Eén van de Husbands scoorde ineens het winnende doelpunt met een rommelige bal, die heel gemakkelijk gestopt had kunnen worden maar toch verder rolde. Dat kwam doordat vanwege de prut een soort rugby-achtige mensenkluwen was ontstaan waarbij iedereen tegen iedereen aangleed. Daaronder ook scheidsrechter Perry, die in de algehele verwarring machteloos fluitend ten onder ging. Even werd het schermbeeld wazig. Waarschijnlijk doordat er modderkluiten op de cameralenzen belandden. Er verscheen een soort reuzenvinger die door het beeld pulkte en de moddermist trok weer een beetje op. De bal werd zichtbaar die traag en eenzaam over de doellijn sukkelde. Direct daarna was de tijd om. De Husbands hadden het plotseling voor elkaar en waren tot hun eigen stomme verbazing officieel kampioen. 

Het geheel was begeleid geweest door de opgewonden stemmen van sportverslaggevers, die zelf ook niet altijd even deskundig bleken. Daar stond tegenover dat je in alle festivaltalen van ze kon genieten door het gewenste kanaal in te schakelen. 

De prijsuitreiking vond volgens traditie direct na de wedstrijd plaats, met de nog zwaar bemodderde spelers die het podium op glibberden. Lady Catherine verscheen zwierig in haar, slechts één glorieus moment lang, smetteloze, witte jurk. Ze gaf iedereen een zoen en hing de British Husbands kitschige, nepgouden medailles om. De verliezers kregen ook medailles. Die waren van donkerbruin vetleer. Eigenlijk waren ze veel mooier dan de nepgouden, maar dat hoorde je natuurlijk niet te zeggen. Uit de luidsprekers schalde het nationale volkslied van het winnende team. Iedereen die het kende mocht meebrullen. God Save The Queen schalde derhalve rauw door de bergen. 

De brandweercommandant verscheen in beeld en werd geïnterviewd. In het Portugees zwoer hij dat wraak nog wel zou volgen. Maar hij bedankte de tegenpartij voor hun prachtige, chaotische spel en feliciteerde ze met hun overwinning. Die hadden ze natuurlijk geheel aan al het knappe spuitwerk van de brandweer te danken gehad, maar dat terzijde, merkte hij fijntjes op en keek voldaan in de nog steeds niet helemaal heldere cameralens.
‘Nu ga ik me opknappen.’ zei Paola.
‘Ik ook,’ zeiden de andere viespeuken.
‘Jullie kleren zijn alweer bijna droog!’ riep Anthony ze achterna, ‘En je vindt in de badkamers shampoo, cosmetica en make-up naar wens. Tot zo! We zitten in de grote tuinzaal!’
En daar waren ze even later allemaal bijeen.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

109. De Tafelronde

110. Als de Fado. Maar dan Braziliaans

111. En een Portugese.

DENISE ZIT IN de auto tegenover John en Sheila. De limousine rijdt, met Silva weer achter het stuur. Ze sluit haar ogen. Even uit het directe contact.

Ze is blij voor Sheila. En ze heeft een nieuwe ontmoeting met Alicia in gedachten. Het is zo lang geleden. Hun vriendschap was verwaterd door haar eigen trouwen en later de afstand tussen twee continenten. Maar nu zou die weer kunnen opleven. Dat zal dan in Sevilla plaatsvinden, schat ze. Wanneer Alicia daar gesetteld is. En als John echt gaat doen waar we het over hadden. Want dan kan ik veel vaker vanuit Sao Paulo overwippen naar Europa. 

Maar met grootmoeder worden van kleinkinderen wil het niet erg opschieten. Het ene probleem, Anthony’s ziekte, is nu geslecht. Maar het andere niet. En er hangt taboe omheen. Natuurlijk weet Denise dat haar zoon en schoondochter graag kinderen willen. Ze hebben het er echter niet over. Op een veelzeggende manier. De ontkenning druipt er vanaf, terwijl ze allebei zo graag met kinderen optrekken en dat ook doen. Alleen al die poppenpraktijk..
Geeft niet. Want Denise weet toch wel hoe het ligt. Geeft wel. Want het is verdrietig voor het stel. En het zou ze goed doen als ze de smart konden delen. Niet alleen met mensen van hun eigen generatie. Want daar komt gemakkelijk de jaloezie om de hoek kijken. Je gaat onbewust vergelijken: waarom bij hen wel en bij ons niet? Maar deze pijn met je moeder of schoonmoeder delen? Misschien ook niet. Met wie dan wél? En misschien is er ook wat aan te doen. Ook artsen-schoondochters kunnen zo hun blinde vlekken hebben. Wat zou het fijn zijn als er iemand was met afstand, en kennis, en met compassie, betrokkenheid en daadkracht. Een ideaal mens dus, tja, daar ga je naar verlangen in je onmacht.

Het echtpaar John en Sheila is op dit moment even ver weg voor haar. Innerlijk is ze helemaal bij haar zoon en schoondochter, en haar eigen onmacht. In feite is het een bede.
Denise worstelt met al haar overwegingen, zorgen, wensen en gevoelens en zoekt naar iets of iemand die zij niet zelf is, en die hen kan bijstaan. Een gebed dus, een innerlijke smeekbede om hulp.

Maar wie dan, en hoe dan? Ik weet niemand, en mijn man is er ook niet meer. Ik kan het niet met hem delen. Hij had soms van die plotselinge ideeën. Misschien kijkt hij wel recht in mijn hart, misschien op dit moment, maar ik weet dat soort dingen niet. Andere mensen weten dit soort dingen. Oh, ik moet niet zo smeken! Mijn grootste bede is toch eigenlijk verhoord? Ha, hoor mij toch weer: de intellectuele dame die alles totally under control heeft. Maar dat is dus niet zo. Laat ik nou toch blij zijn. Het was op leven en dood met mijn zoon. En kijk eens waar we nu staan? Wie had dat nou gedacht? Toch knaagt meteen de volgende kwestie. Die is stiller, maar ook schrijnend. En die is toch óók op leven en dood? Zouden er miskramen zijn geweest? Of komt gewoon geen conceptie tot stand? De grenzen van leven en dood omzomen toch beide kanten van ons leven? Iedere geboorte van een kind is ook een kwestie van leven en dood. Biologisch is het onzeker en gevaarlijk. Ha, en daar weet ik alles van! Het was me wat om mijn jongen te baren! Met hulp van Agnes. Rory was ook echt een steun. De bevalling en de pijn is echter de aardse kant van iets veel groters. Dat is de reusachtige overgang vanuit het eeuwige en tijdloze naar dit roerige leven op aarde. Niet huilen, Denise! Of nee, wat een onzin! Laat maar, laat maar komen. Och, wat zou zo’n klein wurmpje welkom zijn bij deze ouders. Bij mijn eigen kind Tonio en mijn schoondochter Cesca! Wat zouden ze blij zijn. En wat zouden zij hun kindje liefhebben!

De tranen stromen inmiddels uit haar ogen. Even is ze dankbaar om de zwarte voile van haar hoed, die ze meteen heeft laten zakken. Ineens is die praktisch en niet alleen voor de élégance. Want die helpt om het verdriet voor zichzelf te houden. Ze wil geen troost. Ze zoekt de volle omvang van het verdriet op. Juist nu de beklemming vaan Anthony’s ziekte geweken is. Nu heeft ze ruimte hiervoor. En al doet het pijn, ze kan het aan. Ze is een dappere pijnlijdster. Ze weet dat van zichzelf.

Wat Denise niet kon weten, was dat haar gebed, haar smeekbede op dit moment verhoord werd. Op die onwaarschijnlijk directe, on-magische maar uncanny precieze manier, zoals dat dan gaat. Op hetzelfde moment dat bij haar stilletjes tranen vloeien, daar in de limousine, zitten Agnes en Francesca op een van de terrasjes bij de Bungalow in de schaduw. Ze doen daar een aantal zaken, zoals zij het daadkrachtig omschrijven. 

‘Om te beginnen wil ik jou graag medisch onderzoeken. En ja, Anthony ook maar meteen. Dat laatste is heel gemakkelijk. Wij zijn in Sevilla nogal goed in dit soort onderzoeken. Eigenlijk zijn we ook fertiliteitskliniek. De stellen weten ons goed te vinden, ook als we qua PR weinig aan de weg timmeren. Daardoor heb ik zelf zo mijn ervaring. Enfin, denk er maar over na.’
‘Graag, Agnes! Ik hoef er helemaal niet over na te denken.’
‘Dan doen we dat! Maar, mia cara,’ Agnes keek de jonge vrouw bijna streng aan, ‘niet kleiner maken dan het is, hè? Dit is net zo op leven en dood als de ziekte van je man is geweest. Alleen gaat het nu erom dat jij en jouw lichaam de poort kunnen zijn voor een mens die op aarde wil komen.’
‘Wat zeg je dat mooi..ik en mijn lichaam..’ 
De tranen drupten van de wangen van de sterke Francesca. Ze voelde zich nu al getroost door de woorden van de oude vroedvrouw.
Niemand had enig vermoeden van de ongelooflijke synergie van het moment. Want Agnes zei bijna hetzelfde wat op dat moment door Denise heen ging, ongeveer honderd kilometer westwaarts van hen. Over de poorten van het leven. En ook huilden schoonmoeder en schoondochter gelijktijdig. Twee dappere bijzonder sterke vrouwen die tranen vergieten omwille van ongeboren zielen die op aarde willen komen en soms zo hard naar de weg zoeken.

Agnes de pragmaat is op een andere manier verwant aan Francesca, de doener. Let’s fix what we can. En ze is wijs, door verdriet en door de jaren:
’Mooi!’ zei de vroedvrouw, ‘Dan hebben we dát alvast geregeld. En als er niet iets uitkomt kan ik je op z’n minst troosten. Omdat in zekere zin jouw verdriet ook het mijne is. Je weet dat nu van me. Mijn kindjes zijn degenen die ik ter wereld help, maar ik moet ze dan direct weer laten gaan. Francesca, maar jou help ik veel liever door de knoop heen. Ik hoop echt op jullie foto’s van tutti gli bambini, mia cara. Is dat een beetje correct Italiaans? Ik probeer maar wat, hoor..’ 
‘Dank je wel. Mille grazie, bedoel ik’ Francesca lachte door haar tranen heen.
Agnes’ getekende gezicht stond ineens mijmerend.
‘Francesca, ik wil me nergens mee bemoeien hoor. Maar ik hoor jou nooit over jouw ouders! Weten die ervan? Mag ik je daarnaar vragen. Waar zijn zij?’
Francesca zuchtte en haalde diep adem.
‘Mijn ouders. Killed in an aircrash, Agnes. Jaren geleden alweer. Allebei.’ 
‘Oh, wat erg!’
‘Verschrikkelijk. Want het was geen ongeluk. Herinner je je nog dat geval van die depressieve piloot? Die zijn passagiersvliegtuig tegen een berg in de Pyreneeën aanvloog en er zo een eind aan maakte?’
‘O God, nee!’
Francesca glimlachte bitter.
'De beste reactie die ik hier ooit op heb gekregen, Agnes! Inderdaad. Voor God was het nee. Maar voor mijn ouders was het ja. Zij zaten erin en stierven.’
‘O wat erg! Sorry, dat ik ernaar vroeg!’
‘Nee, integendeel. Dat is juist goed. Maar zie je? Het maakt dat ik op een bepaalde manier nogal eenzaam in de wereld sta. De generatielijnen zijn naar mijn gevoel in alle richtingen gebroken. En toen raakte mijn man ook nog eens in gevaar. Dat alles bij elkaar heeft me soms wat hard gemaakt. En mijn relatie met God is sindsdien zeer gespannen geworden, om het mild uit te drukken.’ 
‘Zijn je ouders er nog voor je? Ik bedoel, sta je innerlijk in contact met ze?’
Francesca slikte even.
’Ja, eigenlijk wel. Maar de pijn wordt daar niet minder van. Ze zijn niet hier. Net zomin als ons kindje.’
‘Je bent zo dapper, meisje. Maar ik gun jou zoveel meer dan dat!’ 
‘Dank je.’ snikte Francesca.
‘Mag ik toch nog business met je praten?’ vroeg Agnes behoedzaam na enige tijd. Een arm om de jonge vrouw heen leggen was niet gepast, vond ze.
‘Ja, heel graag zelfs.’ antwoordde Francesca en droogde haar tranen.

En dat deden ze vervolgens. Ze waren verder in gesprek gegaan. De business kwam hierop neer dat Agnes Francesca het vak wilde leren. Ze wilde haar helpen met al haar accreditaties, zowel in Spanje als in Portugal. Assistent-arts worden. Eerst in Sevilla, daarna in Lissabon. Agnes kon aan de benodigde touwtjes trekken. Ze zouden veel tijd samen hebben. Omdat Francesca in feite al arts was, en het alleen om accreditaties ging, zou het geheel zelfs part-time kunnen. Beide ziekenhuizenperioden in de verschillende landen. Natuurlijk, na elkaar, en met een kleine tussenpoos. Omdat je wel tijd nodig hebt om ergens in te groeien, en dan los te laten en hetzelfde in een andere cultuur te ervaren. In totaal waarschijnlijk ongeveer twee jaar, en ze zou allround inzetbaar zijn in beide landen.
‘Geweldig plan!’ zei Francesca, ‘waarbij ik natuurlijk ergens hoop dat deze planning op onpraktische wijze wordt doorkruist door een kindje op komst,’ zei Francesca.
‘Dat snap ik.’ beaamde Agnes, ‘Dat zou helemaal geweldig zijn! Maar misschien regelt het zich allemaal vanzelf. Je hebt natuurlijk een pied-à-terre nodig in Sevilla.’
‘Oh, maak je daarover geen zorgen! Ik heb een man met angstig veel company-power achter me. Ik ben heel bevoorrecht op dat punt! Anthony zal het trouwens geweldig vinden, net als ik, als wij een pied-à-terre in Sevilla zouden hebben.’
De oudere vrouw knikte.
‘Muy bien. En in Lissabon heb ik zelf nog wat. Iets dat ik niet gebruik maar tot nu toe heb aangehouden. Voor je-weet-maar-nooit. Voor het andere deel van jouw opleiding. Of voor mijn part als jullie gezinsuitbreiding krijgen en Lissabon je aantrekt. Ik zeg het maar. Het is een mooie plek. Ik doe je dus ook een praktisch aanbod.’
‘Agnes, je ontroert me zo. Alles verandert maar steeds, hè? Zeker na deze week. Het duizelt me. Dus nu hoor ik het maar aan. k kan er niet veel op zeggen, behalve dank je wel. En verder, we moeten maar zien. Ineens heb ik geloof ik weer een carrière. Die was een beetje ondergesneeuwd. ’
‘Hartje, zit ik de zaak nou niet heel erg te bekokstoven?’
‘Ja, ‘ zei Francesca, ‘natuurlijk zit je dat. Maar dat maakt je tot zo’n geweldige vroedvrouw en vrouwenarts. Geboortehulp. Op alle vlakken. En jij kan troosten. Ik ga op je voorstellen in. Ik laat me graag door je helpen. Dank je.’
‘En jij begrijpt ook mijn diepe, onzuivere psychologische drijfveren achter dit alles? Een leven lang met moeders werken en er zelf niet één zijn?’
‘Je bent er wél een!’ zei de jonge vrouw, ‘Ze kunnen allemaal een voorbeeld aan je nemen. En dat weet je. Maar ik doe het. Met jouw diepe, onzuivere psychologische drijfveren en al. Wat vind je van “onzuiver psychologisch drijfzand”? Dat klinkt pas lekker dramatisch!’
‘Je hebt me door, liefje. Terwijl dramatiek nou eigenlijk datgene is wat ik altijd zo goed verborgen houd.’
‘Maar kleurrijk ben je wel!’ 
‘Ja, dat ben ik. Daardoor houd ik het leven vol.’ gaf de oudere dokter toe, ‘Geen dochter hebben ben ik nog vergeten te noemen.’
’Agnes, ik mis mijn moeder vreselijk. En nu..ik weet niet… er is een soort match.’
’Je bent lief. En, cara Francesca?’ Agnes keek de jonge vrouw teder aan.
‘Si, Dokter Agnes?’
‘Op het gevaar af dat ik nu heel dichtbij kom: Jij bent zelf géén gebroken popje, hè? Jij bent heel.’

Daarnet was het gewoon maar huilen geweest. In zekere zin allemaal bekend terrein Maar nu barstte Francesca in woest snikken uit. Het kwam eruit. Frustratie van jaren, leek het wel. En waar kwam toch ineens al die liefde vandaan? Niet te bevatten. Het huilen duurde en duurde maar voort, als een Quadalquivir van tranen, zodat ze allebei stommelend een paar tafeltjes verder gingen zitten om buiten gehoorsafstand te komen. Want er zaten mensen aan andere tafeltjes en Francesca was hier een bekend persoon. Ze huilde en huilde. Toen ze een beetje tot bedaren was gekomen, waren haar ogen rood en gezwollen. Er kwam tenslotte een waterig bibberlachje, zoals de zon na een wolkbreuk voorzichtig weer een beetje doorbreekt.
‘Nu begrijp je me een stuk beter. Dank je wel voor je woorden, lieve Agnes. En het huilen doet me goed.’ 
‘Zal ik iets voor je halen?’ vroeg deze.
‘Het gaat alweer. Ik heb een beter idee. Wat vind je van een cigarillo?’
‘Oh, dat is heel lang geleden! Vroeger rookte ik. Eh.. wow. Ja, graag.’
En de twee vrouwen rookten op het terras. Het was haast ritueel. Alsof ze met de scherpe, pittige rookwolken hun bond op allerlei vlakken bezegelden. 

Maar nu eerst mijn zoon, dacht Denise ondertussen, terwijl de limousine door het zonovergoten land reed. Vandaag is zijn dag. Laat ik me daarop concentreren. 
‘Denise,’ vroeg John, die meer gezien had dan hij liet blijken, ‘Alles goed met je?’
‘Dank je John. Lief dat je vraagt. Ik was even met mijn gedachten bij mijn kinderen. Zijn we er al bijna?’
‘Nog twintig minuten,’ zei Silva.
’Obrigado, João.’

Aan de voordeur van de Bungalow stond Anthony ze op te wachten en begroette ze.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

108. De Finale

109. De Tafelronde

110. Als de Fado. Maar dan Braziliaans

‘ZEG, HOE HÉÉT dit landgoed eigenlijk? Sheila, is dat jou misschien verteld? Ben ik de enige aan tafel die het niet weet? Ik bedoel, dat is verder prima, hoor. Dat ben ik wel gewend: dat ik soms die rol heb.’
Hij zag uit een ooghoek hoe Denise een vreselijke pret had om die laatste opmerking van hem en heel ostentatief knikte.
‘Nee hoor,’ weersprak Alicia, ‘Je bent niet de enige. Als er een duidelijke naam zou zijn geweest, hadden we die natuurlijk verteld. Maar eh… je bent dus vrij Sheila. Je zou een naam kunnen verzinnen. Of heb je er misschien al één?’
‘Ja,’ zei Felipe, ‘heb je een idee, Sheila?’ 
Alle ogen richtten zich op haar. Ze zette haar glaasje neer en keek van de een naar de ander.
‘Ja,’ zei ze toen. ‘Eerlijk gezegd: dat heb ik. De vraag hield me ook al bezig en toen heb ik het landgoed uiteindelijk maar voor mezelf een naam gegeven. Voor mezelf dan hè? Ik heb het er ook niet met John over gehad.’
‘Zeg ons die naam dan.’ zei Felipe, ‘Alsjeblieft. Ik ben echt heel benieuwd.’
‘Ik hoop dat mijn Portugees goed genoeg is,’ zei ze, ‘en anders verbeteren jullie mij wel. Het landgoed heet bij mij Val da Mãe Ceres. Door de ligging, denk ik. En doordat het iets van overvloed uitstraalt. Vallei van moeder Ceres. Ik had eerst “vallei van moeder aarde”. Maar Ceres vind ik op de een of andere manier mooier. En ook meer passend. Maar ik weet niet goed waarom. Dus dat is de naam die ik er aan geef. Maar hoe heet dit landgoed echt? Heeft het echt geen naam?’

Broer en zus keken elkaar lang en aandachtig aan. Vervolgens vond een afstemming tussen hen plaats.
’Jij, broertje?’
‘Nee, hermana, jij natuurlijk!’
‘Zeker weten?
‘Toe nou maar.’ 
Alicia’s ogen waren volledig geconcentreerd op Sheila. Ze stonden diep ernstig en er glinsterde alweer iets vochtigs.
‘Si, si, ma preciosa. Jij bent dus echt mijn opvolger.’ zei ze langzaam, alsof ze een beetje naar haar woorden moest zoeken. ‘Of beter gezegd: die van dit land. Weet je, het zit zo. Het land zelf heeft inderdaad geen naam. Misschien wel gehad maar dat is niet meer te achterhalen. Het huis wel. Luister, dit is echt ongelooflijk. Je hebt op jouw bepaalde, ongrijpbare manier heel precies gekeken. Toen ik hier kwam wonen droeg dit huis een naam. Het land dus niet, en het huis wel. Het heette A Fazenda da Mãe Terra. Dus: “de boerderij van moeder aarde”. Maar dat heb jij nergens kunnen zien! En ik heb je dat ook niet verteld. Want die naam is in meteen onbruik geraakt.’ 
Ze giechelde even.
‘In plaats daarvan is het vrij snel simpelweg Lar Alicia, “huize Alicia” gaan heten in de streek. Niet door mij, hoor! Men noemde het na enige tijd gewoon zo. Misschien omdat het allang geen boerderij meer was. Ik heb me er niet tegen verzet. Het was geloof ik uit respect naar mij toe. Maar die boerderijnaam A Fazenda da Mãe Terra. Die was dus van daarvoor. En de naam heeft zelf óók weer een voorganger. Die stamt uit de negentiende eeuw. Of van nog eerder. En die luidde A Fazenda da Abundãncia, dus “de boerderij van overvloed.” Die vind je nog in sommige met de plek gerelateerde documenten. Dus overvloed, landbouw, en moeder aarde.’ 
‘En dus, Zjila,’ mengde Felipe zich in het gesprek. Don Felipe. Want hier aan tafel troonde de kleine man ineens in zijn volle aristocratische soevereiniteit, niettegenstaande korte broek, oranje mouwloos hemdje en slippers , ‘Wat jij zojuist hebt bedreven is een kunststuk, dat wij met recht reverse engineering mogen noemen. Zo, vinden jullie dat niet mooi modern omschreven? Maar ik vind het treffend. Ik zal het jullie allemaal uitleggen. Want jij hebt namelijk, nog voor je één schep hier in de grond hebt gestoken, iets van de oorspronkelijke fundamenten van het landgoed blootgelegd. Je hebt het huis het huis gelaten. Of het nou een boerderij is waar planten worden gekweekt of zoals de afgelopen decennia het welzijn van zielen door de bekwame hand van mijn zus. En jij hebt in plaats daarvan het land weer een naam gegeven. Maar nu komt het, lieve aanwezigen. Hou je vast. Alicia, vertel jij het of vertel ik het?’
‘Jij alsjeblieft!’ zei Alicia zonder aarzelen, ‘Jij was altijd al zo’n goede verteller. Ik ga achterover zitten en luisteren. Net als vroeger.’
‘Goed dan. Dan ga ik wat rekken en bouw spanning op. Maar ik kom straks to the point, hoor! Beste John, ik kom eerst even terug op mijn grapje van gisteren. Ik zei iets over de geweldige waarde van de ezels. Weet je nog? Nou, dat was dus geen geldwaarde. Ik speelde maar een beetje met jullie. Dat doe ik nu weer en maak er een raadspelletje van. Het gaat om iets bijzonders. Zeg, Zjila? Wat kijk jij ineens dromerig! Waar zit je aan te denken.’
‘Iets met die ezels dus.’ zei ze mijmerend.
‘Ja, dat heb je goed! Het raden is begonnen. Hoe jullie daar ook steeds weer op terug kwamen! Die beesten zelf hebben natuurlijk geen idee. En daar had ik jou, John, heel even beet. Maar het was ook waarheid. Ik zei iets over die ezels, en de plek waar ze staan. Weet je nog?’
‘Oh!’ riep John , ‘Ja! Dat de ezels niet los gezien konden worden van de plek waar ze op staan! En dat betrof volgens jou het hele landgoed.’
‘Nu komen we al dichterbij.’ zei Don Felipe, ‘Zal ik jullie nog verder plagen, of wil je direct de oplossing?’ 
‘Is die er dan?’ vroeg Sheila.
‘Ja, die is er. Geen rechtstreekse dwingende oplossing. Je moet er feeling voor hebben, zoals jullie Amerikanen zeggen. Het gaat dus om de ezels en waar ze staan.’ 
‘Nog een volgende clue’, onderbrak Alicia haar broer die aanmoedigend knikte, ‘Het landgoed is best groot. Waarom staan de ezels juist daar en niet ergens anders?’ 
‘Omdat jij of jullie ze daar natuurlijk hebben neergezet!’ zei John, ‘Een omheining maken en gras, lekkere distels, water dichtbij..’
Je vrouw heeft jou de plek goed beschreven!’ lachte Alicia, ‘Want jijzelf bent er nog nooit geweest.’ 
‘Wacht eens? Inderdaad, die plek..’ mijmerde Denise nu hardop, ‘Nu we het er zo over hebben, kan ik me die herinneren van vroeger. Toen waren daar ook al ezels. Ze stonden in de buurt van water. Was dat op dezelfde plek?’
‘Zo is het.’ zei Alicia, ‘Precies dezelfde plek. En wij hebben die plek nooit uitgekozen. We hebben geprobeerd ze een andere plek te geven. Ik bedoel, want écht handig is het niet om deze dieren, die je zorg en aandacht nodig hebben, zo ver van je huis te hebben. Maar weet je wat er dan gebeurde? Ze wilden niet. Ze braken door omheiningen heen. De volgende dag zag je ze dan weer staan, op de plek waar ze nu ook staan. Meerdere keren geprobeerd. Met verschillende locaties. Zonder succes. Altijd hetzelfde verhaal. En de ezels van nu doen hetzelfde als de ezels van toen.’
‘Dus,’ concludeerde Sheila, ‘voor ezels is het daar een bijzonder aantrekkelijke plek.’
‘Juist!’ zei Don Felipe, ‘En met dat gegeven speelde ik toen ik net deed alsof ik ze voor duur geld aan jullie verkopen wilde. Maar tussen alle onzin door klopt dat dus. Ze staan op een bijzondere plek.’ 
‘Wat voor plek is het dan?’ Sheila, John, Denise min of meer allemaal tegelijk.
‘Tja,’ zei Felipe, ‘dat is dus de grote vraag, hè? En dat wisten wij niet. En zeker niet vanuit ezel-perspectief. Dus we begrepen er niks van maar we wisten wel dat daar iets was. We moesten wel. Die beesten staan daar gewoon. Ze maken ook wel hun tochten hoor! Maar ze keren daar altijd weer terug. Nou Sheila, en toen kwam onze backwards engineering. Op dat deel van het terrein ontdekten we namelijk, na een paar jaar en bij toeval, half in de grond en half erboven een paar stenen. Ze waren wit van kleur en droegen vage sporen van bewerking.’ 
‘Wat voor sporen? (John)
’Wat voor bewerking?’ (Denise)
Sheila luisterde. (Met open mond.)

‘Ja, heel goed. Dat zijn precies de volgende vragen Nu zijn we helemaal in het juiste, trage tempo aangekomen. Een tempo dat past bij oude, eerbiedwaardige plekken. We hebben er dus archeologen bij gehaald. Die hebben om te beginnen het bovengrondse deel van deze stenen heel voorzichtig gereinigd. Met hun zachte borstels en kwasten en zo. Daardoor kwam de bewerking tevoorschijn. Op deze stenen werden gestileerde korenaren zichtbaar, die naar elkaar toe bogen. Een andere steen lag op zijn kant en stak nauwelijks meer boven de grond uit. Die werd voorzichtig uitgegraven en rechtop gezet. Daarop verschenen na het reinigen dezelfde korenaren. En in het midden een kosmisch symbool van een liggende maansikkel op een kruis.’

John hield het niet meer. 
‘Maar…maar dat symbool ken ik!’ onderbrak hij Felipe opgewonden, ‘Hoe kan dat nou toch weer? Dat is het astronomische of astrologische symbool van Ceres! Van Demeter. Van de godin van het vruchtbare land en van de overvloed. Ook van de natuurlijke cyclus van leven en dood, de seizoenen, van lente, zomer, herfst en winter. En oh oh, mensen toch! Oh Sheila, jij toch! Je komt met een naam, die.. weet je? Jij bent dus écht de She-Ila. Dit is matriarchale, archetypische wijsheid, wow! Oh sorry, folks, draaf ik weer een beetje door? Ik word hier zo enthousiast van!’
Ze moesten allemaal lachen. John zelf ook. Het lachen bracht in dit toch al zonnige samenzijn extra glans. Alsof iets bevrijd werd dat heel groot en machtig was. Iets waarvan je niet van tevoren kon weten dat er iets te bevrijden viel. Maar eenmaal bevrijd wist je dat het lag te wachten, juist daarop. En van de juiste naam voorzien worden, benoemd en gekend worden.

Don Felipe wachtte tot het lachen voorbij was en de ogen zich weer op hem richtten.
’Dat bleek inderdaad de oplossing van het raadsel!’ zei hij, ‘We hebben er nog een legertje enthousiaste archeologen bij gehad. Die hebben het bevestigd. Deze stenen zijn uit de Romeinse tijd afkomstig. Later zijn er nog dieper gelegen, oudere stenen aangetroffen. Niet dat die stenen zélf ouder waren natuurlijk! Want dat is geologisch apekool. De bewerkingen waren ouder. En de tekeningen op die zeer oude stenen duidden op prehistorische tijden en leken in dezelfde traditie te staan. Of andersom natuurlijk. Je moet andersom denken. Want die waren er eerst, en toen kwamen de andere. Backwards engineering is soms een beetje verwarrend. Maar de Romeinen deden dat dus ook. Voortbouwen op oeroude traditie.’ 
Hij lachte en nam een grote slok water uit zijn glas en daarna nog een klein nipje van het laatste bodempje brandewijn uit zijn kristallen glaasje. 
‘Die archeologen dus. Ontzettend kundige en enthousiaste mensen. Universiteit van Lissabon. Ze hebben ons uitgelegd dat je nou ook weer niet moet denken dat dit zo zeldzaam is. Er zijn heel veel landgoederen met oude geschiedenis waar je dit soort sporen vindt. Logisch, in zo’n landelijk en vruchtbaar gebied. De sporen bij ons zijn weliswaar niet erg spectaculair om te zien, maar die zijn in vergelijking wel heel erg oud. Kortom, Sheila, die ezels grazen op een plek waar door vele millennia heen een plaats van verering moet zijn geweest voor de godin die de Romeinen Ceres noemden, de Grieken Demeter. Hoe ze haar in de prehistorie noemden weten we niet. Want daarvoor is het prehistorie: dat daar dus geen geschriften of inscripties van zijn en ook geen overleveringen. Zo, nou weet je het. Daarom waren Alicia en ik daarnet eh…. een beetje heel erg onder de indruk toen jij met die naam Vale da Mãe Ceres kwam. Want die naam klopt dus. You did it. Ik heb jou woensdag in mijn bootje al meegemaakt en ik zou eigenlijk willen zeggen: You did it again!’
Sheila was heel stil. Ze zocht even contact met John, die de spanning bereidwillig voor haar brak.
‘Oops’ zei deze, ‘Yeah, well, that’s my wife.’
’Thank you, tiger’ giechelde ze, ‘het is erg flauw van je om met dat nummer van Britney Spears aan te komen, maar het helpt me wel. Want dit is eigenlijk teveel om te bevatten.’

Sheila stond op en liep door het keukenvertrek. Ze keek door het raam naar buiten, de lichte wereld in, met de plataanbladeren van het terras en daarachter de geelgroene weiden en in de verte… de ezels. Als grijze stipjes, een beetje trillend in de vervormingen door de opstijgende warme lucht van de middag, daardoor soms wel soms niet zichtbaar. Ze keek dromerig en aandachtig tegelijk.
‘Daar staan ze toch?’
‘Ja, daar staan ze. Dat is hun plek.’ zei Alicia.
‘Vale da Mãe Ceres.’ zei ze peinzend.
‘Ja,’ zei Don Felipe, ‘In mijn bootje heb je je al als een waardig opvolger laten zien. Met jouw fruitmesje en ons jouw zelfgemaakte lied laten zingen en de vijgen die je opensneed. Dat is dus de naam van het land. Vanaf nu dan. Maar Sheila, eigenlijk dus al vanaf altijd.’

‘En de ezels?’ vroeg John, ‘wat weten die dan? Wat voelen die?’
‘Dat is en blijft het grote raadsel der dieren.’ zei Felipe, ‘Er zal zoveel achter zitten, wat wij totaal niet begrijpen maar er wel is. Het maakt je bescheiden, vind je niet? We zijn maar mensen. En zij zijn loepzuiver in hun instincten of hoe je die ook noemen wilt.’ 
‘Kunnen we erheen?’ vroeg Sheila, ‘Nu?’
‘Lieve Sheila,’ zei Alicia, ‘Waarom vraag je? Wen er nou maar aan. Je bent Dona Sheila geworden. Jij bepaalt. Eh….Felipe, iets Portugezer misschien?’
‘A Dona Jila?’ stelde Felipe voor.
‘A Dona Jila!’ Alicia knikte verheugd en zag dat Sheila dat ook deed, ‘Dat klinkt op z’n Portugees treffender dan in het Spaans! Dus, dona Jila, als jij voorstelt dat we daar nu heen gaan..’
‘Dan gaan wij er dus heen!’ zei Denise met haar stralende glimlach, ‘Fijn! Let’s go! Ik trek even mijn wandelschoenen aan. Mag ik mijn hakjes hier in de keuken laten?’ 
‘Ik heb ook strooien hoeden in alle soorten en maten.’ zei Alicia, ‘Oh, sorry, ik bedoel: jij hebt die, Sheila, eh..Dona Jila, sorry. Ik ben helemaal in de war van de opwinding. Ook de hoeden zijn nu van jou want ze horen gewoon bij de inventaris. Net als heel veel meubelen, maar dat komt allemaal later. Dus jouw strooien hoeden. Ik moet wennen. Die hoeden heb je op dit tijdstip echt nodig. Ze liggen op het terras. Direct links, als je buiten komt. 
‘Kom!’ zei Sheila, ‘Erheen! Via het terras!’ 

‘Wat bent u toch knap, Sheila!’ zei Rocio nu, die tijdens dit tafelgesprek niets gezegd had maar het met grote belangstelling gevolgd had, ‘Val da Mãe Ceres. Wat prachtig! Ik zou het willen dansen. Hoe bent u toch daarop gekomen?’
‘Rocio, jij bent pas knap. Maar dank je wel’ zei Sheila met een glimlach naar de jonge vrouw. ‘Ga je ook mee?’
‘Ik heb daar als kind gespeeld,’ zei Rocio, ‘en eh..’
Ze aarzelde.
’Zeg het maar, kindje!’ zei haar grootvader, ‘Als het tenminste is wat ik denk dat je wilt vertellen.’
‘…. eh, ik heb daar als kind gedanst tussen de bomen en de ezels.’
‘En daarvan hangt een mooie zwartwit foto op de eerste verdieping,’ zei Alicia, ‘Ik zag je, sloop erheen en ging op foto-safari. Straks even kijken, liefje, en misschien meenemen, als je ze nog niet hebt.’

‘Een afdruk graag,’ zei Rocio, ‘Maar als die foto hier is en ik er niet al te verschrikkelijk opsta, hoort die bij het huis, vind ik. Tenminste Sheila, het is natuurlijk niet mijn zaak, maar door wat ik nu weet.. wat een plek!’
‘Jij was acht,’ zei Alicia. ‘Ik herinner me die logeerpartij goed. Maar kom, voor we in onze familieherinneringen verzinken. Denise, heb je inmiddels je schoenen al aan?’
‘Nu wel,’ grijnsde deze, ‘Ik ben er helemaal klaar voor.’

Ze liepen allemaal naar buiten onder de platanen door. Even later waren ze uitgedost met nogal vreemdsoortige, grote strooien hoeden die soms wel en soms net niet pasten en daardoor soms van hoofden gleden en weer van de grond moesten opgeraapt. 

Verwonderd zijn ze door de weiden gelopen en door het hek bij de afscheiding heengegaan. Verwonderd en haast eerbiedig hebben ze de ezels geaaid die nieuwsgierig naderbij kwamen. Iedereen had zo zijn of haar eigen reden tot verwondering. En tot dankbaarheid. Omdat het zo genadig en bijzonder is als dingen op hun plaats vallen en wanneer namen terugkeren die lang vergeten waren. Geen van hen heeft veel gezegd. Don Felipe heeft met zijn stok gewezen op de stenen en op de inscripties. Ze hebben gedronken van water uit de beek dat ze in flessen en bekers vulden die in het kleine schuurtje aan de rand te vinden waren. 
Het middaglicht was goud en mengde met het groene loof dat door de nabijheid van het water fris en helder was en nog niet het diep donkere groen of het verbrande geel van later in augustus was. Er stonden enkele bomen met dikke stammen die het hier goed deden door de nabijheid van wat water. Misschien waren ze er wel geplant. Kastanjes en lindes. Er was ook snoeiwerk aan ze verricht.
De ezels hadden hun eigen schaduwplekken aan de rand en maakten geen gebruik van de menselijke sporen van tuin- en landschapswerk. Vanonder de bladeren lichtte het groengele veld op en vanaf hier was in de verte het huis, de fazenda zichtbaar. 

‘Hier heb ik als kind gedanst,’ zei Rocio, ‘Ik was het een beetje vergeten. Maar nu weet ik het weer. Hier waren mijn eerste dansen, denk ik.’ 
Een half uur later zaten ze allemaal weer in de auto’s onderweg. 

Later hebben Alicia en Sheila zich nog veel beziggehouden met de vraag waarom nu juist ezels zo dol zijn op deze plek. Ze haalden er mythen en sprookjes bij. Ze waren heel dankbaar voor de netwerkverbindingen want ze communiceerden vaak over grote afstanden met elkaar. Ze kwamen met archetypen en met sprookjesbeelden en van alles. De ezels zelf trokken zich hier niets van aan, gelukkig maar, en waren gewoon wie ze zijn, in al hun mysterieuze diepten van hun goedigheid, hun wijsheid en hun merkwaardige mix van gewilligheid en eigengereidheid. 
Het werd een soort vaste rubriek in hun gesprekken. Sheila merkte dat haar voorganger op Val da Mãe Ceres ook zo dol op de ezels was geweest. Net als zijzelf.

Het vriendje van Rocio had niet veel gezegd en was tijdens deze middag niet noemenswaard uit de verf gekomen. Hij zelf was danig onder de indruk geweest: van de tocht, de rijstijl van zijn vriendin, haar energie, het landgoed, haar familie en haar achtergrond. Maar het bleef voor hem iets als een soort film waarin hij zelf niet echt een rol speelde en die hij ook maar half begreep. De relatie duurde dan ook niet lang meer. Ze deden nog een poosje hun best, maar in feite was deze dag de genadeklap.
Dario, de latere man van Rocio, haar steun en toeverlaat, de vader van haar vijf kinderen, vond altijd dat dit vriendje echt een lieve jongen was geweest (hij kende hem een beetje), en beslist liever dan hijzelf. Maar zijn vrouw Rocio was toch een maatje te groot voor het vriendje geweest.
Het was goed en sterk, vond Dario. dat die jongen dat inzag en de moed had gehad om het uit te maken. Al wist hij op het moment zelf natuurlijk ook niet precies waarom en Rocio een tijdlang boos en verdrietig was.
Don Felipe en Alicia waren ook tevreden, maar spraken dat alleen uit naar elkaar. Nooit tegen Rocio. Die moest getroost worden.
En kort daarna ontmoette Rocio Dario.

Alweer zoiets dat in deze week soepel voorbereid werd. En niemand weet precies door wie.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

107. Je liefde en je onmacht

108. De Finale

109. De Tafelronde

ZE WERDEN DOOR Alicia voorzien van water uit gekoelde karaffen die klaarstonden op een tafeltje in de hal. Ze kregen een uitvoerige rondleiding door het hele huis. John nam alles met grote ogen op. Denise zuchtte af en toe als ze weer eens iets op deze plek herkende, waar ze als jonge vrouw al geweest was.

‘Deze dagen is het alsof ik Portugal weer terug krijg’ zei ze, ‘De herinneringen had ik nog wel, maar ze worden wakker gekust. Bijvoorbeeld hoe het hier ruikt. Maar ook de tegels van de vloeren. En het geluid van de wind om het huis, en sommige bomen, die ik van vroeger herken.’
‘Toen jij hier op bezoek kwam, had ik het landgoed net onder mijn beheer.’ zei Alicia tegen haar, ‘Wat een hoop tijd is er vergleden!’
Vanuit de keuken stegen al verleidelijke geuren op van haar ovenschotel die stond te garen. Rocio had haar vriendje ondertussen met zich meegetrokken. Ze deed een speciale rondleiding voor hem, op de haar eigen manier. Vlug voor hem uit rennend en hem roepend, met het energieke geluid van haar snel klossende voetstappen over houten trappen en de vloeren van de eerste verdieping en met gelach en uitroepen van hen beiden.

Felipe kwam tevoorschijn uit een kamer op de begane grond, waar Sheila nog niet geweest was en die een soort kantoor bleek te zijn. Hij was vandaag weer informeel gekleed. Ongeveer zoals ze hem de eerst keer ontmoet hadden: met korte, rafelige broek, slippers, en een oranje, mouwloos hemd.
‘Komen jullie allemaal aan tafel?’ riep Alicia vanuit de keuken. Ze luidde de bel in de gang. Ze gingen zitten. Na een poosje verschenen ook Rocio en haar vriendje. 
Ze zaten allemaal aan de grote tafel voor het raam. Buiten was het veel te heet, zelfs in de schaduw van de platanen. De keuken was koel gebleven, ondanks de oven, die nog aan was. Drie ovenschotels kwamen op de lange tafel te staan. Het eten was uitgebalanceerd, gevarieerd en voortreffelijk. Felipe haalde uit de koelkast aardwerk kommen met salade tevoorschijn. Ze aten zonder dat de gesprekken over iets speciaals gingen. 
‘Naderhand komt het terrein aan de beurt.’ zei Alicia, die zich zelf het eten ook goed liet smaken. ‘Hier staat cider. Iemand liever wijn? Met water aangelengd?’
‘Voor mij alleen water.’ zei Rocio, ‘Ik moet straks weer terugrijden. Komt u dan met ons mee, tante Alicia?’
‘Ik kom zeker mee, liefje. Ik ben uitgenodigd voor de volgende meeting vanmiddag. We hebben het maar druk vandaag, hè?’
’Fijn, tante! Gezellig. En ik houd wel van drukte.’ 
‘Ook in een gezelschap van allemaal oudjes?’
‘Vooral met oudjes!’ lachte Rocio, en gaf haar opa een tedere knipoog. 

Even zwenkte het gesprek aan tafel af naar wat praktische zaken rond het landgoed. Wie voor wat zorgde. Waar je moest zijn als iets kapot ging. Hoe je de juiste prijzen betaalde, niet teveel en niet te weinig, en hoe je gerespecteerd werd. 
‘Misschien laten we het in het begin lijken alsof je uit een Amerikaanse tak van onze familie komt.’ zei Felipe mijmerend en kauwend, ‘Niet heel nadrukkelijk, maar terloops. Dat helpt in het respect. Als je je eenmaal kennen, respecteren ze je om jouzelf, Zjila. Kijk maar hoe ik en mijn zud dat doen, terwijl we je pas een paar dagen kennen. Respect is belangrijk hier. Mensen zijn meer dan Amerikanen geworteld op hun plekken en ontlenen houvast en status aan elkaars afkomst en historie. Het geeft mij meteen een excuus om jou af en toe op te zoeken. Als je daar tenminste geen bezwaar tegen hebt.’ voegde hij er met een twinkeling in de ogen aan toe.
‘Geen enkel bezwaar!’ zei Sheila, ‘En we hebben nog steeds geen adressen uitgewisseld. Dat houden we erin hè? Al dat overspannen gedoe met contact en bereikbaar zijn..’ 
‘Straks weet ik in elk geval één van jouw adressen, Zjila,’ zei Felipe en maakte een weids gebaar om zich heen, ‘En verder sta ik wel op social media. Al weet ik eerlijk gezegd zelf niet hoe ik daarop moet komen. Te oud, vrees ik. Nee, Rocio, even geen protesten!’
Daarna ging het gesprek erover met welke mensen je specifiek rekening moest houden. En over speciale gebruiksaanwijzingen bij bepaalde mensen. Het viel wel mee. De buren waren ver weg en erg saai, maar probleemloos. Er was iets verderop een Deense boer die goed geaccepteerd was en prettig in de omgang was. In een klein huisje woonde een schizofrene man die veel dronk, maar ongevaarlijk was en ook vriendelijk. Soms kwam de medische dienst bij hem langs om hem zijn medicatie te geven. Dan was hij een paar dagen erg knorrig, omdat hij nooit begreep waarvoor dat was. 
‘Zijn er verder nog personen om speciaal mee rekening te houden?’ vroeg Sheila.
‘De burgemeester. Een uitgesproken boef.’ zei Alicia, ‘Maar je kunt hem op een eenvoudige manier te vriend houden. Doe dat alsjeblieft ook, want je moet hem niet tegen je krijgen. Hij spreekt Engels en is daar trots op. Spreek dus Engels met hem, complimenteer hem en wees zelf vooral onhandig met je Portugees. Dat heb ik ook gedaan. Werkte heel goed. Ik sprak natuurlijk nooit Spaans met hem. Dat kan hier nogal gevoelig liggen. Verder is hij een enthousiast maar middelmatig schaakspeler. Dus als je kunt schaken?’
‘Ja,’ zei Sheila, ‘óók middelmatig.’
‘Wel iets meer dan middelmatig.’ verbeterde John, ‘Eigenlijk best goed. Ik verlies vaak van haar. En zó slecht ben ik nou ook weer niet.’
‘Maar ik laat mensen ook wel winnen zonder dat ze het door hebben.’ lachte Sheila, ‘Jou niet John. Jij hebt me wel door, dus bij jou doe ik zoiets niet. Alicia, geeft deze burgemeester ook graag ongevraagde schaakadviezen?’
‘Dat weet ik niet, zei Alicia, want zelf schaak ik niet met hem. Maar dat is wel te verwachten. Hij is zo’n type.’ 
‘Een eitje dus om te managen.’ concludeerde Sheila.
’Ja, niet moeilijk.’ bevestigde Felipe, ‘Maar let op. Boef of niet, hij krijgt wel veel projecten voor elkaar hier in de streek. Hij klopt EU gelden los voor van alles. Hij is natuurlijk zo corrupt als de pieten. Maar eigenlijk vaart iedereen daar wel bij. Hij heeft beslist politieke feeling. Hij wordt ook altijd weer herkozen.’
‘Goed,’ zei Sheila, ‘Ik heb eh..een indruk. Moet ik verder nog iets over deze burgemeester weten?’
‘Ja.’ zei Alicia, ‘Aanpappen met hem scheelt dus een hoop gedonder met vergunningen als je die een keer nodig hebt. Verder heeft zijn vrouw last van depressies. Ze is erg lief maar zit volledig onder de plak van haar man. Die voelt zich daar ook vaag schuldig over. De vrouw dus af en toe uitnodigen. Niet behandelen! Daar is ze veel te trots voor. Maar wel laten praten en uithuilen aan je keukentafel. Ze drinkt port, geen sherry. De port helpt bij het uithuilen. Na het derde glaasje komt het. Haar man weet dat en zal je er dankbaar om zijn. Dat is hij echt. Hij houdt veel van haar maar kan niet anders dan haar op de huid zitten en misschien…wat weten we wat er zich tussen mensen afspeelt? Hij slaat haar volgens mij niet. Huiselijk geweld laat andere sporen na.’
‘Okay, dank voor alle info. Zijn er verder mensen waarvan het goed is om van te voren wat over ze te weten?’
‘Ja, de pastoor. Hij is een amateur archeoloog die het erg leuk vindt om uitgenodigd te worden en te vertellen wat hij weet. Hij heeft veel respect voor psychologie en is zelf een goede zielzorger. Hij brengt je graag in contact met de juiste mensen. Als je wilt verschaft hij je ook clientèle, zonder zelf iets anders terug te willen dan aanspraak. Echt een lieve en intelligente man. Spreekt geen Engels, maar jouw Portugees is goed genoeg. Oh, enne.. de meeste dames uit de streek komen vanzelf bij je langs. Ze zijn nieuwsgierig en maken contact. Ze hebben allemaal zo hun verhalen en kwesties, maar je hebt geen gebruiksaanwijzingen vooraf nodig. Jij tenminste niet, denk ik.’ 

Toen ze min of meer klaar waren, met de maaltijd en de gebruiksaanwijzingen, kwamen kleine kopjes bica op tafel en karaffen met koude pepermuntthee. Alicia keek rond, of iedereen voorzien was, ging toen staan en nam het woord nadat ze even aan een glas getikt had. Het officiële gedeelte begon dus.
‘Sheila,’ zei ze, ‘vandaag ben je hier nog mijn gast. En je bent vandaag de belangrijkste persoon. Degene om wie het allemaal draait. Je bent hier nu voor de tweede maal. Mag ik vragen hoe het ermee staat? Is het plan nog steeds goed?’ 
‘Alicia,’ antwoordde Sheila, ‘Jij en Felipe zijn echt zorgvuldig. Niet alleen naar mij toe, maar ook vanwege het landgoed zelf. Am I correct?’
Broer en zus knikten allebei.
’Beste mensen, ik kan jullie dan het volgende zeggen. Het is ja. Maar dat weten jullie allang. Ik word graag de opvolger op dit landgoed.’
Eigenlijk had Sheila de afgelopen dagen niets anders gezegd. Het was telkens weer dezelfde boodschap. Het was ook onlogisch om haar voor de zoveelste keer te vragen. Had Sheila daarnet niet zelf met haar eigen vragen duidelijk laten blijken dat ze zich met de plek aan het verbinden was?
Misschien kwam het door de setting. Deze zelf gecreëerde setting van de gastvrouw. De logica van het geheel was niet relevant. Ineens leek het volledig bij Alicia binnen te dringen. Ze werd stil. Ze wrong en friemelde wat met haar handen, draaide aan een ring met een steen, keek voor zich uit en was duidelijk aangedaan. Ze stond daar aan de eettafel en zag er breekbaar uit. Zonder haar gebruikelijke flair leek ze ineens oud.
‘Echt?’ stamelde ze tenslotte, een beetje hees, ‘W-wat mooi, lieve Sheila. Dank je wel. Nou, dat..is dan zo. En gefeliciteerd natuurlijk! Het zal.. het zal bij jou in goede handen zijn. Dat weet ik zeker.’
‘Heel zeker,’ voegde Felipe er aan toe, met een tedere blik naar zijn zus, ‘Dat is dan dat. Nu hebben we nog een kleine maar belangrijke kwestie. De wijn is al van tafel. We zitten hier met koffie en munthee en die zijn heerlijk. Maar om dit feestelijke moment te vieren vind ik dat daar iets alcoholisch bij hoort. Iets sterks. Of is dat ouderwetse malligheid van me?’
‘Nee hoor, abuelo!’ zei Rocio ineens, ‘Daar is niks ouderwets aan. Mijn muzikanten en ik doen dat ook als er echt iets te vieren is. En tante, zo is het toch? Willen jullie dat ik naar iets op zoek ga? Maar ik proost niet met jullie mee, hoor! Dat is vanwege het autorijden. Ik wil jullie straks veilig terugbrengen!’ 
‘Fijn, Rocio,’ zei haar grootvader, ‘Proost jij dan maar met muntthee. Zeg Aliciaatje, hebben wij nog onze zelfgestookte pruimenbrandewijn staan?’
‘Nog wel dertig flessen!’ lachte zijn zus, ‘En de aangebroken fles staat in het kabinetje. Zal ik die even halen?’
‘Geen sprake van!’ zei hij, ‘Jij blijft hier. Want jij bent veel te belangrijk. Rocio, doe geen moeite. Ik weet hier de weg. Ik haal de fles op. En glaasjes weet ik ook wel te vinden.’
Hij keerde even later terug. In zijn ene hand een donkergroene fles met zwart kurkje en een handgeschreven etiket. In de andere hand op een ebbenhouten dienblaadje kleine, slanke glaasjes van kristal. Hij schonk de goudgele pruimenlikeur met aandacht uit en verdeelde de glaasjes. In Rocio’s glaasje goot hij een beetje van de muntthee, die inmiddels ongeveer dezelfde kleur had gekregen. 
Ze stonden allemaal op, tikten elkaars glaasjes aan en dronken.
‘Op de nieuwe eigenares van het landgoed!’ zei Alicia.
‘Op de goede toekomst voor ons allemaal’! zei Felipe.
’Op deze transactie!’ zei Sheila, ‘En op het welzijn van ons allemaal. Jullie, wij en de mensen in de omgeving.’
‘En van de ezels,’ had John er bijna uitgeflapt. Maar zijn vrouw zag alles en kende haar pappenheimers. Net op tijd had ze met behulp van een welgemikte trap onder de tafel tegen zijn benen geseind dat dát nu even niet kon. De trap viel nogal pijnlijk uit, maar het onderliggend seinwerk kwam foutloos over. Hij hield dus zijn mond en dronk mee, met stralende ogen.

Wat hij echter niet laten kon, was de vraag stellen die hem al enkele dagen bezighield. John was en bleef John. Schijnbaar zo onnozel. Maar het was weer eens de cruciale vraag.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

106. De naam van het land

107. Je liefde en je onmacht

108. De Finale

OM HALF TIEN in de ochtend stond de limousine voor de ingang van het hotel op ze te wachten. Aan het stuur zat senhor Silva alias Mr. Wood.
‘Senhor Silva! Wat een eer!’ zei Sheila en schonk hem een glimlach.
‘Senhora, mijnerzijds een eer.’ antwoordde deze, hoffelijk ouderwets. En zij:
‘Het is een hele rit voor u op deze ochtend, om ons heen en weer te brengen!’
’Senhora, ik houd van lange ritten door mijn mooie land. U bent er trouwens zelf vroeg bij. Gisteren was toch dat lange feest, tot diep in de nacht?’
‘We zijn daarnet min of meer opgetrommeld.’ zei John, ‘Door de persoon die u nu gaat ophalen, is het niet? We hadden het gelukkig niet al te laat gemaakt. ’ 
‘Si, si. A senhora Machintão. Weet u dat ik me haar als klein meisje herinner?’ 
‘Bent u uit het stadje afkomstig?’
‘Geboren en getogen!’ knikte hij trots, ‘Kijk! Daar staat ze al klaar voor de deur van haar huis! Vroeger had ze natuurlijk vlechtjes en was een pestkop. En ze kon geweldig in bomen klimmen.’
Ze waren ondertussen al over de hobbelige keien door de kleine straatjes naar beneden gegleden. John dacht aan zijn aankomst hier. Hoe hij met de huurauto worstelde met de afmetingen van de straatjes. Als Amerikaan was hij niet gewend aan enige begrenzing van straten behalve door het verkeer zelf. Silva was als de spreekwoordelijke vis door het water naar beneden gegleden (of olijfolie, dacht John en moest inwendig glimlachen om de vergelijking). Hij had voor de deur van het huis van Anthony en Francesca stil gehouden. Hij stapte uit en hield het portier open. Denise en de chauffeur groetten elkaar hartelijk. Ze droeg een smaragdgroene met zwarte deux-pièce en had een zwarte strooien hoed op met een voile. Chic, heel chic. Ze zag het echtpaar kijken en lachte.
‘Good old Europe!’ zei ze, ‘En ook nog eens back home. Ik heb zó weinig gelegenheid om chic gekleed te gaan waar ik woon. En vandaag is echt een dag ervoor. Uitnodigingen en nog eens uitnodigingen! João!’ zei ze tegen de chauffeur, ‘kan dit tasje met mijn stevige wandelschoenen even achterin, alsjeblieft? Op onze bestemming heb ik ze nodig. De hakjes die ik nu draag zijn meer voor de show.’
Ze droeg eenvoudige maar zeer elegante, hoge pumps. Het was inderdaad duidelijk dat die een wandeling over een landgoed niet ongeschonden zouden doorstaan en de draagster misschien ook niet.
Denise stapte achter in, en nam op de bank tegenover John en Sheila plaats.
‘Blij dat ik dan voor de gelegenheid mijn nette jasje heb aangedaan.’ zei John die haar wilde begroeten.
‘Just a sec, dear mister Carpenter!’ weerde ze af, ‘Your lady first. Jij bent Sheila? Ik ben Denise. Wat ben jij toverachtig mooi! Ik wist al van mijn hele achterban dat jij ijselijk geleerd en bekwaam bent en zo. Maar je schoonheid en charme hadden ze niet genoemd. De sukkels! Ik vind jou echt toverachtig. Alsof je licht om je heen hebt. Je licht is warm en je hebt ook iets aards, op een prachtige manier. En je hebt toch zo’n mooie en heel moeilijk uit te spreken achternaam? Oh, doe me een plezier! Zeg die even!’
’Yllwyggdrennar’ zei Sheila lachend, ‘Maar dat zeg ik in mijn vette Yankee-accent. No Gaelic, Denise, sorry.’
Denise keek dromerig.
’Gaelic? Het Keltische raakt me en stemt me ook weemoedig. Ik ben tenslotte de weduwe van een McIntyre. Dan draag je de weemoed van Schotse clans als een wollen mantel. Jouw man had jou trouwens niet uiterlijk beschreven. Maar tussen de regels door heeft hij je toch goed geportretteerd, merk ik. Sheila, hindert het jou dat ik je meteen zulke complimenten maak? Leven in Brazilië heeft me directer gemaakt.’
‘Ik ben een Noord-Amerikaanse yankee girl.’ zei Sheila, ‘Die zijn ook nogal direct. Maar de sensitieve Keltische, die ergens in mijn genen zit, voelt zich geraakt en ook verlegen als je me zo ziet en dat zegt. Maar prettig verlegen. Dus dank je wel, Denise.
Maar nu we toch bezig zijn, betaal ik je met gelijke munt terug. Op je uiterlijk en uitstraling, want kennismaken moeten we immers nog. Ik vind dat om jou heen de woman of the world hangt. Ze weet wat liefde is. Ze kent haar schoonheid en die is tijdloos. Ze is expressief en heeft smaak, waardoor ze ook terughouding kent. Ze weet wat verdriet is, maar kan zich als een kind wild verheugen over een madeliefje of een paardenbloem, die andere mensen te gewoon vinden om naar te kijken. Ze is breekbaar en onverwoestbaar tegelijk. En zoals jij vandaag bent! Je hoeft alleen maar ergens aan een tafeltje te gaan zitten, je handen onder je kin te vouwen en in de verte te kijken. Waarnaar kijkt ze? Verwacht ze iemand? Laat dan de cameraman maar draaien. Je wilt dan de film kijken. In één ruk door, vanaf de eerste scène. Alles zien, omdat alles directe emotie oproept. Zo, senhora, dit was mijn revanche. Jij open? Dan ik ook open. Ik ben Sheila. Pleased to meet you.’ 
Denise keek de andere vrouw met verwondering aan. Haar donkere ogen werden vochtig. 
‘Pffff..’ zei ze, ‘Mijn zoon schildert en maakt soms erg goede portretten. Maar jij schildert ook. Je doet het niet met verf en niet eens met je woorden. Jij kijkt. En je ziet door alles heen. Je benoemt. Daardoor troost jij, en verlost. Ik kan het niet anders zeggen. Ik voel me gezien. Dank je.’
Ze zwegen even. De auto was ondertussen het stadje uit gereden en al bijna beneden in het dal. 
‘En ik bevind me dus in het gezelschap van deze twee ladies.’ zei John na enige tijd.
‘You’re such a lucky guy!’ zei Sheila.
Denise moest erom lachen.
’En?’ giechelde ze koket, ‘Is ons gezelschap een beetje uit te houden, my dear mister Carpenter?’
Ze trok hem speels aan één van de revers van zijn jasje, bij wijze van begroeting. Sheila keek naar haar man. Ze proestte het uit.
‘Tiger, ik zeg dit vaak tegen je. Maar je doet het nu weer. John, je bent zo’n lekker ding. Hoe je toch zo prachtig schaapachtig kijkt! Ik bedoel,’ legde ze uit aan Denise, ‘mijn man is ook heel knap en geleerd, maar op zulke momenten..’
Ze lachte opnieuw.
’Ach wat, Denise. Ik hoef hem niet aan je voor te stellen. Je hebt al veel boeiend contact met hem gehad. Aan de telefoon bijvoorbeeld, midden in de nacht. Omdat jij het tijdsverschil verhaspelde. Per ongeluk? Of doe je zoiets expres?’
‘Ja, dat doe ik helaas wel vaker. Eh..per ongeluk, bedoel ik.’ 
‘How very feminine, my dear. Een IQ van honderdvijftig hebben, en ondertussen tijdzones verhaspelen.’
‘Sheila, maar misschien doe ik dat wel altijd! Ik leef op een bepaalde manier in een heleboel tijden tegelijk, door de muziek, de cultuur, het onderwijs, de wereld van nu, die van toen, maar ook hoe ik zelf in elkaar zit en overal lijntjes mee heb. Ik vind dat soms verwarrend. Maar dat is natuurlijk een heel ander level. Eh, John, sorry, ik had jou wat gevraagd, een echte vraag voor mister Carpenter. En meteen namen wij dames de boel weer over. Weet u mijn vraag nog van daarnet? En zijt gij misschien genegen die te beantwoorden, wanneer wij onze mondjes even houden?’
John keek van de een naar de ander.
‘Ja hoor. Over het bij the ladies kunnen uithouden? Welnu, senhora Machintão, uw beider gezelschap is goed uit te houden. Dank u dat u zo ontzettend beleefd daarnaar informeert. Dat brengt mij ook op vragen. Waren er nog speciale wensen voor deze rit? Dringende zaken die nu in deze auto besproken dienen te worden?’
Denise keek hem vorsend aan.
‘Zeg, mister Carpenter, hoe heb ik het nu? We hoeven toch niet zo formeel te worden!’ zei ze, nogal onlogisch, omdat ze zelf die toon gezet had ‘Maar toch bedankt dat u naar mijn welzijn en mijn agenda vraagt. Pardon, informeert.’
Ze switchte terug naar normaal.
‘Nee, John, ik heb vanochtend vooal deze limousine geregeld zodat we met z’n drieën achterin zouden zitten met veel tijd en beenruimte en niet op de weg hoeven letten. Dat doet die fijne senhor Silva voor ons. Hè, João?’
Als antwoord knikte Silva haar vanuit het achteruitkijkspiegeltje even toe.
Denise vervolgde:
‘Maar het hogere doel van dit geheel is natuurlijk dat the ladies… Waarmee jij dus in één auto zit, John. Dat die elkaar even, eh…. hoe zeg ik dat nou netjes? Sheila, help me. Wat zijn wij precies aan het doen?’
‘Elkaar besnuffelen.’ zei Sheila zonder aarzelen.
‘Precies!’ giechelde Denise opgelucht, ‘Nou, John, dat zijn wij dus aan het doen.’
‘En hoe gaat dat?’ informeerde John.
‘Tja,’ zei Denise, ‘Ik denk eigenlijk dat het niet de bedoeling is dat jij daarnaar vraagt!’
‘Ik had zelf ook al zo’n gevoel.’ grinnikte John, ‘Dan heb ik dat dus goed.’
‘Maar,’ zei Sheila,’ Dat komt allemaal omdat jij wel heel belangrijk bent, lief van me. Voor mij. Maar ook voor Denise. Denise, klopt dat?’
Denise zuchtte even en keek Sheila dankbaar aan.
‘Ja Sheila, zo is het. Maar je moet niet denken dat…’
‘Ik denk niet,’ zei Sheila, ‘Ik kijk. En ik vind persoonlijk dat mijn man nodig de wereld in moet. En jij speelt daar blijkbaar een rol in. Zo zie ik het. En ik strijk nu neer op een landgoed. Met heel veel kamers trouwens.’
‘Ik ken de plek,’ zei Denise, ‘Je bent er nu één keer geweest. Donderdag toch? Enkele uren? Nou, je hebt nog geen idee.’
‘Ken jij Felipe, Denise? Ken je Alicia?’
‘Van vroeger.’ zei deze mijmerend, ‘Niet heel goed. Maar ik heb ze allebei vaker ontmoet. Oh, en ik wilde jou niet beledigen. Ik bedoel: jij hebt geen idee wat voor een lot uit de loterij je hebt getrokken!’
‘Dat heb ik wel,’ zei Sheila, ‘Ik weet een heleboel niet. Maar dat het een lot uit de loterij is, weet ik wel.’
‘En, mister Carpenter,’ zei Denise, ‘John, dat is maar mijn koosnaampje voor je hoor. Mettertijd komt er wel wat anders. Of ook niet. John, jij kent het hele landgoed nog niet?’
‘Nee. Maar ik ken Sheila.’ zei hij meteen, ‘Ik ga mee en we moeten het natuurlijk samen zien. Maar ik denk dat het allang besloten is. Er is iets heel dieps bij mijn vrouw aangeraakt door onvoorziene ontwikkelingen. En dat diepe raakt aan haarzelf. En nu gaat ze ervoor. Dat zie ik. En dat verheugt me immens. Dat is eigenlijk voldoende. Ook als de plek waarschijnlijk óók schitterend is.’ 

Denise keek ze, vanaf haar plaats tegenover hen, allebei aan, met een ernstige, onderzoekende blik, terwijl ze haar hoofd een beetje schuin hield. Zo schuin, dat ze met haar linkerhand haar zwarte hoed even vast moest houden.
‘Ik vind jullie een mooi stel.’ zei ze, ‘Echt. En eerlijk en moedig. Als het goed is, gaat dit voor ons allemaal voeten in de aarde hebben.’
‘Ja, voeten in de aarde!’ lachte Sheila zonnig, ‘Daar gaat het juist over. Bij mij heel letterlijk. Bij jullie wat meer geestelijk, denk ik. Misschien is het bij mij ziel en aarde. Maar nu raak ik in de war. Want dan lijken we alle drie ineens toch erg op elkaar. Denise, vind je dat ik nu zomaar wat zeg?’
‘You are an oracle. Just like John. Hij op een andere manier dan jij. Ik zal nooit vergeten wat jullie voor mijn zoon gedaan hebben. Pure klassieke orakelkunst. Het bestaat dus nog!’ 
‘Oh,’ zei John, ‘maar ik had..’
‘Jij had geen idee!’ vulden de beide vrouwen tegelijk aan. Ze moesten alle drie lachen. Op een natuurlijke manier was daarmee het gesprek ten einde. Tenminste dat waarover het echt moest gaan. Blijkbaar was er nu genoeg gesnuffeld, over en weer.

Over de totaal verschillende parfums die de vrouwen dragen zou je een boek kunnen schrijven, dacht John een beetje associatief. Ondertussen keek hij naar het landschap in zijn groene, gele en oker tinten en naar de vormen van de langs de autoramen voorbijschietende olijfbomen, en naar ezels in de schaduwen, en schapen en koeien. De geur die de één droeg zou de ander nooit kunnen dragen en andersom. Hij voelde dat het zo goed was. Hij was ontzettend dankbaar voor de chemie tussen de vrouwen. Beide hoogbegaafd en sensitief. Een thuisgevoel bij hen allebei. En toch zo verschillend. Hij had deze ontmoeting spannend gevonden. Als je zelf sterke connectie hebt met twee mensen, dan wens je dat die mensen dat onderling ook hebben. Maar je weet dat nooit zeker.
Uiteindelijk is dat ook niet mijn zaak, dacht hij, maar het is wel fijn.
Hij liet het verdere gesprek min of meer over aan Sheila en Denise die nu aan de praat gingen over hun verschillende professionele zaken. Hij liet de kleuren en het licht van het land en de geuren op zich inwerken. Vandaag eens niet aan het stuur. Volop om je heen kijken.

Toen ze hun bestemming al naderden vroeg hij:
’Hebben jullie enig idee hoe de anderen naar het landgoed komen?’
‘Zeker! zei Denise, ‘Ik had al met Alicia gebeld. Voornamelijk om af te stemmen dat we er op tijd zouden zijn. Omdat we vanmiddag.. oh trouwens, hebben jullie die uitnodiging eigenlijk gehad?’
‘Ja,’ zei John, ‘iets in de Bungalow. En een kring van mensen die we geloof ik allemaal kennen.’
‘Het is bijna de samenstelling van jullie in Sevilla van een paar dagen geleden.’ beaamde Denise, ‘Ik weet dit omdat mijn zoon het erover had. Plus nog de mensen die jullie sindsdien hebben opgedaan, zal ik maar zeggen. En de mensen die sowieso erbij horen. Ze doen dit elk jaar. De dag na het grote feest als het festival eigenlijk al een beetje afgelopen is. Dit jaar denk ik dat mijn zoon een speciale reden heeft en dat hij iedereen gaat bedanken. Hij heeft dat niet zo expliciet gezegd, maar ik heb de gastenlijst gezien. Enfin, we zullen zien. En ik was daarom aan het timen geslagen en heb ons min of meer vlug in de auto gepropt Ik kan soms erg directief zijn.’
‘Weet jij of Alicia al op het landgoed is?’ vroeg Sheila.
‘Nee, Alicia is onderweg.’ zei Denise, ‘Ze rijden in de auto van Felipe. Ze hebben een soort family meeting. Kunnen ze het ook lekker over ons hebben, denk ik. Rocio zit achter het stuur. Felipe en Alicia zijn passagiers. Oh, en ook het vriendje van Rocio. Ik weet niet hoe hij heet. Niet aardig van me. Alicia wist het ook niet. Het schijnt nog niet heel lang aan te zijn. Hij zal wel gekeurd en gewogen worden door grootpapa en oudtante. Dat soort dingen zijn soms onvermijdelijk. Arme jongen.’
‘Als Rocio net zo flitsend rijdt als dat ze danst’ zei John grinnikend, ‘dan zijn ze er waarschijnlijk al. No offense, senhor Silva’.
’Geen probleem, senhor, een vurige jonge Spaanse mag van mij anders rijden dan een bedaagde Portugees. We zijn er trouwens bijna.’
‘Aha. Fasten your seat belts?’
‘Nee, integendeel. U mag ze bijna losmaken.’
‘João,’ vroeg Denise, ‘blijf je op het landgoed? Wat ga je al die tijd eigenlijk doen?’
‘Chauffeursgeheim, Machintão! De benen strekken, denk ik. En ik kom waar ik wezen wil. Want ik heb de auto.’ 
‘In noodgevallen zijn er ezels op het landgoed, João,’ zei Denise plagerig, ‘dus ik kom altijd weer thuis.’
‘Het komt wel goed, Denise.’ zei Silva, Jullie familie is altijd lief en voorkomend voor alle chauffeurs. Je zoon is daarin net als jij. Het is fijn rijden voor jullie. Zo, we zijn er.’ 

De auto reed door het geopende hek het landgoed binnen. De oprijlaan leidde in een klassieke lus tot voor de trappen van het grote huis. Inderdaad stond al een grote wagen met Spaans kenteken geparkeerd. De familie was dus al gearriveerd. Alicia kwam naar buiten en wuifde naar ze vanaf het bordes.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken

105. Brandewijn van pruimen

106. De naam van het land

107. Je liefde en je onmacht

ZONDAG 25 JUNI

‘VENGAS HEEFT HET geweldig gedaan.’ zei Anthony terwijl hij in zijn koffie roerde.
‘Mww, een heeuw goewe zwet vaw je..’ antwoordde Jorge, een beetje onduidelijk.
Dat kwam omdat hij op datzelfde moment bezig was brood met olijfolie en gebakken tomaat naar binnen te werken. Ondertussen praatte hij door.
‘Het iff mwm, één ding om een opvolger te benoemen. Maar het is een ander ding of die opvolger je dan ook echt gaat opvolgen. En dat is die naar mijn mening meteen gaan doen!’
‘Ik geloof dat niemand mij gisteravond miste!’ mijmerde Anthony, eveneens kauwend.

De twee mannen zaten op hun vaste plekken aan de bar. Het was vroeg, voor festivalbegrippen dan. Zeker na een feest dat de hele nacht had geduurd. Geen van beiden had behoefte gehad om zich in de dance-happening te storten. Voor Anthony was dat eigenlijk een beetje onwennig. Maar hij had besloten zich nu eens medisch braaf te gedragen en was zowaar redelijk op tijd gaan slapen. 

De nieuw ingezette techniek van het Sound Containment had fantastisch gewerkt. In andere jaren was deze nacht in het stadje altijd onrustig geweest door de luide muziek van boven. Deze nacht waren de enige geluiden in de straten die van terugkerende feestgangers geweest. Natuurlijk vaak met teveel op en daardoor luidruchtiger dan op de andere dagen. Maar dat hoorde er nu eenmaal bij. 

‘Organisatorisch ben je niet gemist,’ zei Jorge, ‘maar in andere jaren werd je tegen het einde ook al altijd zoveel mogelijk vrij gehouden.’
’Ik weet dat wel, Jorge. En ook dat dat jouw grote inzet is. Het beschaamt mij soms.’
’Tom, je weet toch dat ik het met plezier doe? Het maakt mij man van de wereld, op mijn manier. Het andere stuk, dat ben jij. En dat is ziel van het geheel zijn. Eigenlijk kun je zoiets helemaal niet overdragen aan een ander. Tenzij die ander ineens opduikt en dat vanuit zichzelf gaat doen. Vengas dus. Met zijn daadkracht dwingt hij respect af. En de innerlijkheid van zijn warme ziel, die laat hij zien door zijn mooie muziek. Daarin vind ik dan dat hij op jou lijkt, Tonio. Zoals jij doet met je viool.’
‘Deed, Jorge, niet doet.’
‘Niet waar, Tom. Doet. Okay, gisteren even niet.’
‘But that’s the whole point, see? The glorious thing. Omdat hij het deed. Je kunt je er geen voorstelling van maken hoe ik me verheugde! Gewoon in het publiek zitten, een beetje onzichtbaar en hem zo bezig zien.’
‘Handige timing van je, om op het allerlaatste moment op dat vrijgehouden plekje aan te schuiven.’ 
‘Jouw idee, Jorge! Het werkte. Ik zat daar. Oh, man, ik kreeg zoveel cadeau gisteravond! Allemaal verrassingen! Die voorstelling van de werkelijk geniale flamenco-meid. Wat een talent en discipline! En ook nog eens zo’n lieverd. Verder onze fijne Dr. Mammoet. Ik dacht: nou, die heeft zijn incubatortijd bij ons wel weer gehad. Nu is zijn genie terug en hij is klaar voor de grote wereld. Het werd ook wel tijd, vond ik persoonlijk, maar dat blijft tussen ons.’
’Ja, dat vreselijke auto-ongeval.’ beaamde Jorge, ‘De dood van zijn vrouw. Vier jaar geleden alweer. Het was verschrikkelijk!’
‘Ja, en nu is hij er weer. Dit holografisch bouwwerk van gisteren: het zal wel komen door wat ik van hem weet. In wat hij gisteren liet ontstaan zag ik een soort mausoleum. Een tempel, een gewijde ruimte, …. eh, hoe noem je zoiets toch? Iets met een x. Een vreemd woord. Oh, ik heb het al! Geen x. Zoiets heet een cenotaaf. In een mausoleum zijn de stoffelijke resten aanwezig. Een cenotaaf is iets opens. Het lichaam van de gestorvene is daar juist niet. Fysiek is het lege ruimte, maar daardoor juist gevuld met nagedachtenis en misschien des te meer met de ziel, de echte presentie van de gestorven mens die je vereert of met wie je een band hebt. Juist door die leegte te erkennen en daar een mooi bouwwerk omheen te zetten, in verering en liefde. Dilan..,we hebben haar toch gekend? Al haar talenten ervaren. En haar kracht: hoe ze Mahmud als het ware droeg. En die enorme leegte toen ze plotseling stierf.’
‘Wow, Anthony. Dus hij bouwde volgens jou een cenotaaf. Voor zijn geliefde vrouw. Voor Dilan.’
‘Niet bewust misschien. Of ook wel. Dat is wat ik ineens voelde. En zo prachtig! Daaruit rees ineens onze Rocio op, vanuit het midden van dit uit niets dan licht bestaande bouwwerk. En op dat moment begon onze grote man te huilen. Ik zag het, want ik zat dicht bij hem in de buurt. Onze grote, geniale, verdrietige mammoet, geveld door zijn gestorven vrouw in combinatie met de triomferend oprijzende gedaante van de jeugdige danseres. Ik zei hem dit na afloop. Ik heb vandaag te leven met de blauwe plekken onder mijn schouders die het gevolg zijn van zijn moordende omhelzing als een bankschroef die volgde.’ 
‘Je bent dus nog steeds de ziel van het geheel, Anthony.’
‘Misschien wel, ja. Mahmoud is vanochtend teruggereisd naar Libanon. Hij appte me dat hij zo dankbaar was. We zouden elkaar gauw weer zien, schreef hij. Hij ging nu zijn moeder bezoeken. En ook voor het eerst na lange tijd ook weer zijn schoonmoeder. Dilan’s moeder.’
De beide mannen zwegen een poosje.  
‘En Vengas?’ vroeg de barman voor de vuist weg.
‘Tja, je hebt de man bezig gezien. He’s a natural! Zoals hij iedereen het podium opriep en ze bedankte. En zijn gevoel voor timing. Niet alleen in zijn kunst maar ook in dit soort community dingen.’
‘Hij was steengoed, Tom. Maar nog zo jong!’
Anthony lachte.
‘Jaja, en wij worden oud, hè Jorge? Dat gaat snel. Niet eens omdat je zelf oud wordt, maar gewoon omdat er jonge mensen bijkomen. Ze komen letterlijk het toneel op. Ze staan te dringen. En ruimte voor ze maken is the right thing to do.’ 

Jorge keek zijn vriend even heel precies en onderzoekend aan. Een peinzende blik.
‘Het gaat echt een stuk beter met je, Tonio. Je oogt nog breekbaar. Maar toch gaat het beter, vind ik.’
‘Ik denk het ook,’ zei Anthony. ‘Wie had dit een week geleden kunnen denken?’ 
‘Ik ben er blij om.’ zei Jorge, en ging rechtop zitten, ‘Zo en mag ik nu even praktisch worden?’
‘Ja, graag.’
’Okay. Vandaag dus. Vanmiddag om 16.00 uur is de traditionele, grote finale van het Medieval Mud Soccer Tournament. Die gaat dit jaar tussen de vrijwillige brandweer die dit jaar ineens verschrikkelijk goed was, en de groep British Husbands. Zoals vanouds zonder noemenswaardige techniek maar met enthousiasme en fanatisme hebben ze alle andere teams eruit gespeeld. Dus de finale tussen die twee. Een heerlijke combinatie. Het zou me niet verbazen als de brandweer dit keer kampioen wordt. Maar met die rare husbands weet je het nooit!
Verder heeft Lord Perry gisteren bij het dansen zijn voet verstuikt. Hij is door Andrés weer aardig opgelapt. Hij kan best de wedstrijd fluiten, zegt His Lordship. Dat is fijn, want Perry is een uitstekende scheids. De EHBO post hebben we trouwens alweer naar beneden verplaatst. Jij en ik zijn niet bij de wedstrijd aanwezig, je weet wel waarom, maar ik heb alvast enthousiaste groeten en een leuke attentie voor het winnende team voorbereid. Verder geen details. Want, Tom, je hoeft nou ook weer niet alles te weten. Vanavond zijn er dan weer de balletdansers. Ze repeteren op dit moment. De sopraan van gisteren hebben ze op het laatste moment erbij gehaald.’ 
‘Ik ben heel benieuwd! Waar treden ze op? En wat gaan ze doen?’
‘Hou je vast, old man. Dat hoef jij óók niet te weten. Ik heb al met Vengas overlegd.’
‘Oh, eh..’ Anthony’s gezicht stond verrast en klaarde ineens op, ‘maar dan hoef ik dat inderdaad niet te weten. Wow, wat fijn!’
Jorge grijnsde.
’Goed zo, braafje. Verder hebben wij dus eind van de middag onze meeting in de Bungalow.’
‘O ja, da’s waar.’ Anthony grijnsde op zijn beurt, ‘De Tafelronde!’
’Yessir. De Tafelronde.Enne..een belangrijk deel van de mensen daar heeft vanmiddag eerst elders nog een bijeenkomst. Ergens op een landgoed…’
‘Daar weet ik van, Jorge. Het is me toch wat! Weer zoiets dat wij niet gepland hebben, hè?’
‘Nee, klopt. Maar jij hebt het wel ontketend.’
‘Huh, ik? Ik heb helemaal niets gedaan!’ protesteerde Anthony.
‘Jaja. Aldus sprak de vermoorde onschuld. Je hebt ze anders wel allemaal bij elkaar gebracht.’
‘Nietes.’
‘Welles!’ 
’Maar ik had geen idee!’
‘En nu klink je net als die John. Die zegt dat ook telkens.’
‘Aha, John. Die was het? Natuurlijk! Die heeft het gedaan.’
‘Nee, Tom, jij. Of jullie samen. Of wij allemaal. Geeft niet. We hebben heel veel niet gepland, maar we hebben er wel een zekere rol in gespeeld. En jouw rol, Mr. Anthony McIntyre, was vooral: ziek zijn.’
Anthony knikte langzaam.
‘Dat klinkt toch wel heel erg naar de geest van ons festival, vind je niet Jorge?’
‘Dat is inderdaad de geest van het festival!’ zei deze ernstig, ‘Maar we waren praktisch naar vandaag aan het kijken. Onze meeting begint dus wanneer ze terug zijn. De oudjes. Ik bedoel, want die mensen zijn bijna allemaal een generatie ouder dan wij. Als die terug zijn geven we ze nog heel even tijd om bij te komen voordat we ze weer in het volgende plonzen. Maar niet teveel tijd! Want anders loopt alles vast.’
Anthony keek zijn vriend taxerend aan.
‘Jorge, als ik jou zo hoor praten, hè? Ik heb een leuk idee. Is een marionettentheater niet iets voor jou? Lekker aan de touwtjes trekken?’
‘Ik moet er niet aan denken!’ zei Jorge.
Maar de twinkeling in zijn ogen verried dat de boodschap goed was aangekomen en dat hij die waardeerde. ‘Ik worstel liever met de weerbarstige realiteit. Zoals bijvoorbeeld dat ik mijn planning maak maar er geen macht over heb wanneer die landgoed happening precies plaatsvindt en of alles wel zal passen. Maar weet je? John en Sheila komen meestal bij mij ontbijten. Straks heb ik dus mijn kans. Kortom, ik manage het wel. O, je kunt je moeder trouwens inseinen, die komt ook mee.’ 
‘Ja, zo wist ik ervan.’
‘Nou, haar kennende komt het dan wel op z’n pootjes terecht. En wat gaan jij en Francesca doen?’
‘Francesca heeft nog met Dr. Agnes afgesproken. En ik.. eh.. ik heb geloof ik… tja, Jorge.. Ik durf het haast niet te zeggen. Volgens mij heb ik vrij.’ 
‘Huh? Niet te geloven! Vrij? En kun jij dat wel aan?’
‘Ja, zei Anthony, ‘Ik ga wat doen.’ 
‘Wat ga jij doen?’
‘Zeg ik lekker niet. Ik zie je vandaag nog wel.’
’Oh, dat dus!’ zei Jorge, ‘Wat leuk. Succes ermee!’ 
Ze namen afscheid.

Jorge had het goed.

“Wat doen” was natuurlijk: schilderen. Het beeld van vannacht moest op het doek. Direct. Zonder tussenkomst van schetsen. Al waren het maar wat vegen. In het schuurtje, op dat verwilderde stukje tuin waar hij zijn rozen vandaan haalde. Schildersezel erheen slepen. En alvast verf. Ook houtskool. En kwasten. En een flinke karaf water. En zijn schildersbloes.
Nooit precies geweten waarvoor dit schuurtje diende. Nu wel.
De spullen op een fiets aan de hand, wiebelend en wankelend, erheen brengen. In het schuurtje was waarschijnlijk nog die oude, verweerde keukenstoel.
Straks wel de boel afsluiten. Hangslotje meenemen. Niemand mag dit werk zien, totdat het klaar is. En nu niet verder nadenken! Gewoon beginnen!

O Banquete sob as Estrelas, Het Sterrenmaal was bezig te ontstaan.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

104. Limo-talk

105. Brandewijn van pruimen

106. De naam van het land

ACHTERAF WAS IEDEREEN het erover eens: dat het evenement en het aansluitende feestmaal in de nacht niet alleen het hoogtepunt was geweest van dit festival, maar ook van alle festivals tot dusverre op deze plek. Ook later, toen het festival evolueerde en vormen en inhouden kreeg die men toen nog niet kon vermoeden, bleef de collectieve herinnering bestaan aan deze ene nacht, van zaterdag op zondag, in de feeërieke kasteeltuin, met de fakkels, de geuren van de wilde kruiden op de top van de berg, het toebereide eten, de spelende kinderen, de koele nachtwind, het knetteren van brandende takken en stronken op vuurplaatsen, en live muziek op verschillende plaatsen tegelijk. 

Andere jaren waren er nog wel eens presentaties geweest gedurende de slotmanifestatie en ook toespraken en bedankjes. Mensen werden in het zonnetje gezet om hun bijdragen of gewoon om wie ze waren. Dit jaar was dit alles achterwege gebleven. Het had genoeg symbolische plek gehad in de magistrale performance van Rocio omlijnd door di Pietro’s holografische bouwwerk, de intieme klanken van Vengas luit en zijn woorden van dank voor de ijverige bouwers van het festival. Of er was gewoon al zoveel geweest deze week dat het nu hoog tijd was voor ontspanning zonder programma.

Als je het feest met één woord zou willen omschrijven dan zou het misschien Vervulling kunnen heten. Maar omdat dat dan weer zo abstract zou klinken, tenzij je er natuurlijk zelf bij geweest was, kreeg het uiteindelijk de naam van het schilderij dat anderhalf jaar later in de Tate Gallery of Modern Art in Londen zijn vaste plek kreeg en daar vanaf dat moment te zien was. Het sterrenmaal.

Of, zoals op het bordje eronder in verschillende talen vermeld staat: The Banquet under the Stars, Le Banquet champêtre sous les Étoiles, das Sternenmahl, El Banquete bajo las Estrellas, O Banquete sob as Estrelas. Geschilderd door kunstenaar Tonio.

Het doek is twee en een half bij vier meter groot. Het is naturalistisch geschilderd. Er is veel liefde voor details, waardoor er veel te zien is. Maar als je dichtbij staat merk je dat alles toch maar aanduiding is. Het is bijna in vegen neergezet, in plaats van meticuleus uitgewerkt in detail. Daardoor hangt een soort vervaging over het geheel met als effect, dat je zelf als toeschouwer details gaat invullen. Verschillende mensen zien daardoor verschillende details.

‘En dat,’ zeggen kenners van het festival die beweren te weten hoe dit kunstwerk is ontstaan, ‘is nu juist het geniale van het schilderij. Omdat dit festival zo is. Je maakt het in zekere zin zelf terwijl je deelneemt. En toch ontvang je daarbij rijkdom, als een sterk geschenk vanuit een of ander ongrijpbaar geheel. En later in het jaar werkt de rijkdom op allerlei manieren door.’

Zo was in elk geval dit nachtelijke slotmaal. Het doek roept in zijn kleurige vegen de stemming op van een feest in de nacht dat iets ongrijpbaar betoverends heeft hoezeer het ook uit concrete elementen bestaat. Er is door de schilder geabstraheerd. Hij heeft keuzes gemaakt in wat naar voren gehaald en uitvergroot moet worden en wat naar de achtergrond verdwijnt.

Van concreet naar vaag verglijdt die lange rij tafels. Vanaf de voorgrond rechts slingeren ze die naar het verdwijnpunt links tot in de hooggeplaatste horizon van het beeld. Daardoor wordt de rij immens lang en uitgestrekt. Halverwege boven in het beeld danst een groepje kinderen in een kring, en dan, de vormen volgend van de tafelguirlande, een onmogelijk lange rij van dansende feestgangers, hier en daar bespikkeld door aanduidingen van fakkels en voor een groot deel opgaand in een groenig blauw dat naar de achtergrond toe samenvloeit met de omgeving. Gestileerd, doordat ze zich allemaal in één golvende rij bevinden. In werkelijkheid zullen zij door elkaar heen hebben bewogen in alle richtingen want het ziet er niet naar uit alsof ze daar een georganiseerde volksdans doen.

Op de voorgrond zit op een keukenstoel een gestalte in een witte jurk. Sommigen zeggen dat het de kunstenaar zelf is die dit alles ziet. Anderen zeggen dat het Rocio Nurtega is na haar performance in die nacht, die zo bepalend werd voor haar verdere carrière. La Nurtega zelf wijst dit van de hand en merkt nuchter op dat de haarkleur dan in elk geval niet klopt met haar zwarte lokken. Want de haren van de geschilderde gestalte zijn roodachtig koper van kleur. Maar de ogen zouden wel kunnen kloppen. Hoewel dat dan waarschijnlijk slechts toeval is. 

De gestalte zit en lijkt te observeren. Ze heeft de armen langs haar zijde. Op haar schoot komen de handen samen en zijn licht gevouwen. Haar gezicht is ontspannen. Door haar zitplaats lijkt ze deel te zijn van het geheel en is misschien wel het centrum ervan. Ze is tegelijk in rust en een observator. Dat maakt haar raadselachtig. De plooien van haar wijde witte jurk lijken zonder enige zwaarte, zodat de stof niet valt maar een beetje zweeft. Haar gelaat is licht zonder dat je ziet waar dat licht vandaan komt. Daardoor krijgt ze ook iets engel-achtigs, alsof ze niet helemaal van deze wereld is maar wel betrokken bij alles wat daarin gebeurt. Alles bij elkaar blijft het bij een subtiele suggestie.
De plaatsing van haar stoel waarop ze zit en de verhouding tot de hoog opgeladen tafels en de dansers is zo gekozen dat ze de aandacht trekt maar het schilderij toch niet een portret van haar wordt. Ze vormt in de compositie van het grote beeld een rustpunt tegenover alle beweeglijkheid van de tafelguirlanden, de kinderen en de reidansen.

Je gaat je als vanzelf met haar identificeren. Het zou de herinnering van een willekeurige deelnemer kunnen verbeelden, die zich het feest herinnert en om zich heen kijkt zonder op dat moment met haar eigen zittende gestalte bezig te zijn. Naderhand plaatsen herinneringen of droombeelden vaak een voorstellingsbeeld van jezelf erbij als een geprojecteerde maar wezenlijke toevoeging aan het tafereel, terwijl je strikt genomen jezelf niet hebt gezien.  

De hemel op het schilderij is de nachthemel. Die is in diep donker violette en blauwgroene in elkaar grijpende vlakken neergezet, met daarin fijne goudspikkels. In het zwerk staan een aantal onmogelijk vergrote sterren, alsof ze halo’s hebben gekregen.
Als je goed kijkt zie je in een hoekje van het beeld de oranje vleugels van één paraglider in een positie nabij de horizon die op een lage scheervlucht duidt. Het oranje is in de donkerte van de nacht slechts als zweem zichtbaar. De vorm van de vleugels doet tegelijk aan die van de adelaar denken maar daarover lopen de meningen van toeschouwers uiteen. 

Mensen die erbij waren zeggen..
Er is zoveel over dit doek gezegd en geschreven. Maar nergens is ooit expliciet gemaakt dat dit schilderij over dat ene, specifieke festival in Zuid-Europa ging en dat het het slotmaal van dat ene, specifieke jaar verbeeldde. De kunstenaar zelf houdt wijselijk zijn mond daarover.

Niemand trekt zich daar natuurlijk iets van aan. Het motief van dit werk wordt algemeen toegeschreven aan deze ene nacht of heeft er op zijn minst model voor gestaan. 

Mensen, die bij het sterrenmaal aanwezig zijn geweest, zeggen ook dat halverwege de nacht, en voordat de eerste ochtendschemering de contouren van de bergen weer deed verschijnen die ene paraglider kwam. Hij scheerde over de kasteeltuin als met vleugels van de adelaar. Machtig, soeverein en beheerst. Zijn vlucht zou met schijnwerpers vanaf de grond gevolgd zijn, waardoor het oranje van zijn vleugels fel oplichtte tegen de nog nacht-zwarte hemel. In het schilderij is dit kunstlicht weggehaald en is alleen de adelaarsvlucht zelf overgebleven. Uiterlijk veel onopvallender, bijna verborgen. Maar daardoor misschien wel nóg machtiger.

Een oplettende bezoeker van de Tate Gallery schreef in een reactie dat de gestalte op de keukenstoel zo is geplaceerd, dat ze de grote vlucht van de adelaar goed moet hebben kunnen zien.
De schilder heeft hierop weer gereageerd. Hij heeft gezegd dat hem dat zelf nooit bewust is geweest, maar dat hij na deze observatie moet erkennen dat het zou kunnen. In de wereld van zijn schilderij dan wel te verstaan. 

Als het schilderij betrekking had op dit slotfeest, dan is er van alles buiten de wereld van het doek gebleven. Bijvoorbeeld zijn alle heerlijkheden die de kinderen die dag gebakken hadden. Ook het uitgelaten dansfeest later dat plaatsvond op de locatie van het amfitheater dat tot ieders verbazing ondertussen alweer afgebroken en weggehaald was. Er was een grote zaal met dansvloer ontstaan. Het podium was nu het domein van een DJ die onder de lichtende holokoepels van het Moorse bouwwerk muziek draaide. 

Voor Di Pietro en zijn groep is dit waarschijnlijk het spannendste onderdeel van de nacht geweest. Want ze grepen de gelegenheid om voor het eerst op grote schaal hun Sound Containment Module uit te proberen , die later onder de merknaam EssyM® zo beroemd is geworden. Stel je toch voor! Hoe moet dat geweest zijn als je deze techniek helemaal niet kende en je er toen voor het eerst mee in aanraking kwam? Je gaat door het oranje gordijn en bent ineens in een wereld van opzwepende muziek onder het geweld van een geïnspireerde DJ. Je beweegt in de mensenmenigte met al hun opgeheven armen in vervoering mee op de golven van de muziek. Je loopt weer terug door het gordijn en ineens ben je buiten in een stille zomernacht met niets dan het zachte suizen van nachtwind en het ritselen in de halmen. Die nacht was in zekere zin de maiden performance.
Dit was de première van EssyM® dat later zo gewoon is geworden. Omdat het toen volstrekt nieuw was liepen mensen verwonderd heen en weer. Over de hoogvlakte in de stilte van de nacht. Je onderdompelen in dance en ineens weer terug onder de wereld van de sterren met hun stille eeuwige dans. 

Evenmin vind je in de wereld van het schilderij al die gesprekken en ontmoetingen. Ook niet de opbloeiende romances en de kiemen tot latere huwelijken, hoewel daarvan hier en daar in een hoekje met enkele verfstrepen toch wel iets is aangeduid, in gezichten heel dicht bij elkaar, in ledematen, in gelaatsaanduidingen , alles in de stipjes en streepjes van de verfpigmenten. 

Het is tenslotte ook maar een schilderij. Er is nooit beweerd dat het een afbeelding is van deze nacht en dat feest. De mensen die er bij waren houden echter vol. Ze zeggen dat dát juist het geniale van het doek is. Dat het, los van waar het op betrekking heeft, helemaal de stemming van het Festival Between The Lands belichaamt. En dat schilder Tonio, ook al had hij niet meer de leiding over dat festival, nog steeds in zekere zin de ziel ervan was. 

De zon ging op. De eerste kinderen kropen alweer onder de zeilen van de grote tent uit die voor hen daar boven was gebouwd en waarin ze de nacht hadden doorgebracht, eerst met kussengevechten en slaapzak-verstoppertje, dan met schijnen van hun lampjes tegen het tentdoek, dan met luisteren naar verhalen, dan geleidelijk aan de slaap, en ineens bijna allemaal slapend en tevreden.

Kindjes worden wakker voor plasjes, vanwege jeukende bulten, buikpijn van teveel eten, nu toch naar mama of papa willen… Het legertje van helpers, ouders, grote kinderen en pubers en soms mensen van het Creative Department was er druk mee als weer eens een oplossing moest worden verzonnen. 

De zondagmorgen vergleed voor velen in de slaap. Met open balkondeuren en ramen en gordijnen, of onder bomen liggend onder goedig wakende ogen van de security, met vroege vogels die gingen ontbijten, met mediterende en biddende mensen in groepen of alleen. 

En Jorge achter de bar.
Weer of geen weer, vroeg of laat. Zijn wereld van koffiemachines, kopjes en glazen, borden en bestek, de keukenhelpers die arriveren, eerste bestellingen opnemen, hier en daar opruimen, stoelen verzetten, opzetten van de parasols en een schoon wit overhemd aantrekken maar vandaag geen tijd hebben om zich te scheren. 
Gelukt! dacht hij tevreden, terwijl hij langzaam in zijn meia de leite roerde.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

ZONDAG 25 JUNI

103. Aan de bar

104. Limo-talk

105. Brandewijn van pruimen

HET PAD OMHOOG was aan weerszijden verlicht. Met de bochten mee vormden de lange lichtlinten sierlijke meanders in het landschap die je als vanzelf naar boven geleidden.

Voorbij de helft van de weg werd het grote gordijn bij de ingang zichtbaar. Het was van onderaf verlicht en golfde langzaam heen en weer tussen oranjegeel en oranjerood als naklank van de zonsondergang in de snel invallende avondschemering. Terwijl de eerste mensen aankwamen begon het gordijn langzaam naar de zijkanten op te vouwen terwijl het intensieve gekleurde licht dimde.
Eenmaal het gordijn gepasseerd was de plek bij de top majestueus en vlak onder de open hemel. Hier had gedurende de hele week de klankworkshop plaatsgevonden. De locatie was onherkenbaar veranderd. Alleen het podium was gebleven. Daaromheen was nu een compleet amfitheater gebouwd.

De metalen buizen van de constructie glansden in het licht van schijnwerpers. De trappen waren belegd met rode lopers. De vloerplanken waren van gelakt hout. Er waren zitplaatsen met rugleuningen voor een paar honderd toeschouwers: genoeg voor alle deelnemers van het festival. De zijkanten van de oplopende stoelrijen waren gedecoreerd met fluwelen gordijnen met filigrane motieven in goud- en zilverkleurig draad. Elke zitplaats had haar eigen, zachte verlichting alsof er schemerlampjes waren, maar de techniek was veel geavanceerder. Het licht was zo zacht en discreet dat de blik op de hemel waaraan ondertussen de eerste sterren verschenen niet verstoord werd. Aan de zijkanten van elke rij lagen kleurrijke stapels fleecedekens klaar, voor het geval het in de avond fris zou worden. 

Daarstraks in de kasteeltuin was de lange tafel in haar onregelmatige ovaal met alle gasten eromheen al indrukwekkend geweest. Het had de eigenlijke omvang van het festival zichtbaar gemaakt. Het nieuwe amfitheater was op een andere manier indrukwekkend. De mensen namen er plaats in wijde kringen rond het podium. Ineens was je boven op de berg tegelijk in een volle zaal. Het geroezemoes weerklonk in de in staal en hout gevormde binnenruimte van het theater. Tegelijk met de verder indalende schemering dimde de verlichting bij de zitplaatsen stapje voor stapje en doofde tenslotte helemaal uit, op wat veiligheidsverlichting bij trappen en uitgangen na.

Twee groot beeldschermen lichtten aan beide zijden naast het podium op. In alle festivaltalen verschenen een paar mededelingen. 
Het programma zou om tien uur beginnen. Volgens de klok op de schermen was dat dat over enkele minuten. Er kwam de programma aankondiging. Het toneelbeeld was deze week gemaakt door de festivalwerkgroep architectuur, onder leiding van Dr. Mahmud di Pietro, met gebruikmaking van een bijzondere hologramtechniek.
De voorstelling zou openen met een optreden van Rocio Nurtega, een performance danseres die vanuit de traditionele flamenco tot vrijere vormen was gekomen. Zij bracht haar eigen muzikanten mee. Hun namen verschenen op het scherm. Na afloop van hun performance zou een kleine muzikale bijdrage volgen die apart zou worden aangekondigd. Daarna zou het feest voortgezet worden in de kasteeltuin tot diep in de nacht, met uitloop tot aan zonsopgang. Met wensen voor een fijne voorstelling, en zet je zintuigen maar open.  
De lichten doofden.

Het licht van de nagloeiende avondhemel bleef. Er waren alweer meer sterren zichtbaar. Er begon fijn geciseleerde percussie te klinken, zo subtiel gedoseerd dat het eerder stilte dan muziek leek. De stilte groeide met de klanken mee. Iedereen werd als vanzelf aandachtig. De laatste gesprekken hielden geleidelijk op. 

Op het podium was al enige tijd bezig een vorm te ontstaan. Het begon zo geleidelijk vanuit het donker dat die aanvankelijk niet opviel. De vorm werd gecontoureerder, kreeg kleur en een illusie van massa hoewel zij enkel uit licht bestond. Na enige tijd was het podium veranderd in een vloer waarop muren als van een Moors bouwwerk waren verrezen, met dikke wanden en grote open vensters, waardoorheen het nachtelijk silhouet van bergtoppen en de hemel zelf zichtbaar was, met bogen en hoge plafonds die van het gebouw zelf leken te zijn of was het plafond de nachthemel met haar sterren? Het bouwwerk liet vervolgens de grenzen van het podium achter zich. In een nog zachter licht dan daarnet kwam een veel groter bouwwerk op, dat het eerste, kleinere geheel omvatte. Het had diezelfde Moorse stijl, met bogen en trappen en balustrades. Het omvatte het hele amfitheater zodat de toeschouwers zich nu zelf in een nachtelijk zomerpaleis bevonden. De bestaande vloeren en trappen van het theater hadden met behulp van deze lichttechniek vormen en motieven gekregen waardoor zij op ingelegde mozaïekvloeren leken. 
De lichtspel had precieze afgrenzingen. Niemand uit het publiek keek in lichtbronnen of werd door fotonenbundels aangeraakt. Het uit licht gebouwde object was tegelijk virtueel en reëel aanwezig. Het bestond zonder vaste materie. Het was vorm en energie. Holografisch gegenereerde vorm. 
Vanaf de vier hoeken van het podium rezen langs de wanden van het lichtgebouw hoge pijlers in licht op. Eerst in zacht terra-roodbruin, zoals het bouwwerk zelf en alleen als verdikking en intensivering zichtbaar. Terwijl ze naar boven klommen veranderden ze in turquoise, en werden vervolgens lichtblauw. Ze hieven zich naar het hoogste punt en gingen verder omhoog. Ze kleurden vanaf daar tot een teer violet. Onderaan waren de pijlers nog recht geweest maar in de hoogten wentelden ze zich om hun assen heen naar elkaar toe en werden buigzaam alsof het levende, snelgroeiende planten waren. Zij vlochten ineen tot nieuwe zijkanten waardoor het hele bouwwerk een nieuwe plantaardige verdieping kreeg, die vager en ijler, maar veel beweeglijker was dan de beneden-etage. De zijkanten vervlochten en weken weer uiteen. Ze herhaalden hun ritmische toenaderingen tot een steeds fijner wordend vlechtwerk. Tegelijk naderden de aldus ontstane vlechtwanden elkaar. Ze rezen alsmaar hoger op zonder elkaar te raken. De windingen van het vlechtwerk werden kleiner en kleiner. Het perspectief hielp mee zodat zij tenslotte tot twee lichtzuilen werden die hoog de nachthemel in groeiden. Vanaf de achterwand van het bouwwerk had zich ondertussen een waas van donker violet en blauw verdicht zonder duidelijke structuur en vormde een half transparante wand uit zacht licht. 

Naar boven toe loste de wand op en ging naadloos over in de avondhemel. De hoge pijlers aan de zijkanten bogen tenslotte allebei schuin af, elkaar nog steeds niet rakend en werden almaar fijner en ijler. Ze vervaagden in hun weg naar boven waar ondertussen de sterren steeds helderder aan het uitspansel stonden. Tenslotte verankerden ze zich rond de sterrenconstellatie van de Adelaar die enigszins uit het midden hoog aan de hemel stond. Even verscheen holografisch de naam van het sterrenbeeld. Ook werden hulplijnen rond de afzonderlijke sterren getrokken en een soort tekening. Het was een moment en daarna waren er alleen weer de sterren zelf.
Gedurende de hele performance werd het sterrenbeeld gevolgd waardoor de richting van de pijlers bijna onmerkbaar maar gestaag veranderde. Maar dat was alleen zichtbaar als je erop lette. Het effect was een immens gevoel van verbinding met de astrale hoogte. De kleine rechthoek van het podium was in relatie gebracht met de zomerse nachthemel van deze vier en twintigste juni.

Het Moorse bouwwerk was aanwezig gebleven maar alleen als een zwak wordend nabeeld. Daarna verdwenen alle bovenste elementen bijna helemaal. Er bleven slechts naaldfijne aanduidingen. Daardoor leek het lichtkunstwerk aan de onderkant weer meer tot de wereld van het podium terug te keren. Maar tegelijk waren de nachthemel en de sterrenbeelden door deze architectonische reis nu deel geworden. Ze waren mee on stage, niet langer een toevalligheid of iets uit een andere wereld. Ze hoorden er bij.

Het was zo’n moment waarop een publiek een collectief wezen wordt en meende dat de performance compleet is. Er welde al applaus op, maar dit verstomde ogenblikkelijk, want de voorstelling ging direct op een andere manier verder. 

Op de podiumvloer gloeide roodachtig licht afkomstig van een conventionele gedimde toneelverlichting. In het midden stond daar ineens een gedaante met de armen omhoog. In haar houding verraadde zij onmiddellijk de expressie van een flamencodanseres. De gedaante was eenvoudig gekleed. Niets van traditionele flamenco-kostumering. Slechts een lange zwarte broek en een zwart topje, en de haren opgestoken als een balletdanseres. Geen opsmuk. De voeten in de zwarte stevige pumps met blokhakken die bij de flamencodans horen.

De voeten en de schoenen deden plots galmend het hout van de podiumvloer opklinken. In plaats van de ragfijne etherische percussie van daarnet en de blik door architectonische lichtvensters in de verre kosmos, nu slag na slag op het hout, stampen van krachtig voetenwerk, in een langzaam en precies getimed ritme. 
Geen andere muziek dan die van voeten op de aarde. Langzaam, krachtig, exact.

Langzamer nog. De slagen werden keihard, indringend en vertraagden verder in steeds meer tussenpoos tot zij met een laatste harde voetslag tot stilstand kwam. En stilte. Geen serene stilte. Stilte die pijn deed, met lading. 
Nu volgde een krachtmeting tussen publiek en danseres. Die bestond daaruit dat zij, met niets dan haar aanwezigheid, de collectieve concentratie vasthield en de spanning oprekte en daarin met haar publiek de uitdaging, een weddenschap of een strijd aanging. Als de matadora in de stierenarena vooral mentaal werkend met concentratie en dominantie. Als de aandacht in het theater ook maar ergens dreigde te verflauwen hief zich haar arm met langzaam draaiende hand omhoog tot ze de publieksziel weer in haar ijzeren greep had. En dan zakte de arm weer. De intensiteit van de flamenco werd aldus opgevoerd tot een onwaarschijnlijk absoluut nulpunt aan beweging en gereduceerd tot opperste concentratie. De avondwind was veranderd in dikke lucht, in benauwenis.

Stilte voor de storm. Drukkende beklemming van naderend onweer waarin de wolken hun ontzaglijke elektrisch potentiaal aan het verzamelen zijn, adem beklemmend en een ban op de ziel leggend.
En dan de omslag. Ineens barsten de elementen los. Ineens ontlading.

Nu totaal andere stijl. Snel, roffelend, dynamisch. Met begeleiding van een wild geworden percussionist, jankend spel van de gitaar en de bijna onmogelijk hoog vibrerende stem van de sopraanzangeres. Tegelijk daarmee begint het holografisch bouwwerk geleidelijk om zijn as te draaien. De lichtintensiteit neemt toe. De bogen sluiten naar elkaar toe en breiden zich vanuit één enkel intensief gouden hoogtepunt in alle richtingen uit tot een wervelende koepel van kleuren en vormen die te snel zijn om nog door de blik vastgehouden te kunnen worden. De koepel blijft doorzichtig. Daarbinnen de razende dynamiek van de dans. De dans niet langer de gemoederen dominerend, maar bevrijd en ineens in overgave, gedragen worden door het wervelend spel van kleuren en klanken, de hoog vibrerende en lyrisch wordende stem van de zangeres. De lichteffecten wekken de illusie dat het hele toneel zelf is gaan draaien. Toch wordt het geheel door de mix van beweging en tegenbeweging op de een of andere manier zo in vorm gehouden dat je niet duizelig wordt als je ernaar kijkt. De rotatie wordt tenslotte zo snel dat één enkele ronde vorm het toneel omspant als een nieuwe transparante koepel. Daarmee keert de rust en de harmonie terug in het beeld dat dus vanuit oneindig snel bewegen opgaat in nieuwe verstilling. 
Misschien ontstaat zo eigenlijk het statische: door de oneindig snelle beweging van de dans der materie. Energie en materie als polen van elkaar, de één is uit de ander afkomstig, ze zijn tweelingen en eigenlijk zijn ze één.  
De performer is het middelpunt van de rotatie. Ze wervelt om haar eigen as als een balletdanseres in de pirouette op Spitzen.
Ineens breekt ze de vorm. Ze springt hoog in de lucht. Het felle toneellicht maakt haar op het hoogste punt zichtbaar terwijl zij haar onwaarschijnlijk krachtige sprong doet. Op dat moment dooft de verlichting. Ook het holografische bouwwerk is weg. Zo blijft zij als niets dan een nabeeld op het netvlies hangen, op de top van haar sprong. De danseres zelf moet ondertussen allang in het donker zijn neergekomen. Ze zal zijn opgevangen of gedragen. Je hoort en ziet niets van haar.  Alsof ze in het niets is verdwenen. Ook haar nabeeld lost snel op in de duisternis. Een kort moment is er muzikale rust voor alle zintuigen, het stijlmiddel van de Trugschluss, het schijnbare einde. Dan de finale. Nu komt het echte slot.

Nog één keer lanceren vanaf het podium de holografische pijlers. Nu zijn ze snel als de bliksem. Ze schieten van onderen naar boven omhoog, als vuurpijlen. Nog terwijl zij de sterren lijken te raken zijn zij alweer gedoofd, zoals de natuurlijke bliksem van bovenaf verschijnt, siddert en meteen uitdooft zodra hij op zijn weg vanuit de hemel de aarde aangeraakt heeft. 

Opnieuw een kort moment van volstrekt duister. Door de enorme lichtintensiteit van het laatste opflitsende beeld lijkt voor een moment zelfs de sterrenhemel weggevaagd. Het publiek houdt de adem in.
En het moment, het geladen moment, de performance: het is voorbij. Uitademen gaat vanzelf.  

Op het podium wordt heel gewone verlichting aangedaan. De wereld is ineens vertrouwd en concreet. 
Op een houten stoel zit de danseres van daarnet. Op drie andere houten stoelen zitten een percussionist, een gitarist en een zangeres. De muzikanten zijn, net als de danseres, zeer eenvoudig in het zwart gekleed. 
‘Gracias..’ zegt de danseres, met een ontwapenende glimlach.
‘Gracias.’ zeggen de muzikanten.

Ze stonden op en bogen. Het applaus kwam langzaam op gang en hield vervolgens aan en aan. Ze namen de hulde in ontvangst, bogen een paar maal en liepen rustig naar achteren. Het toneel was leeg. 
Hoe lang de voorstelling had geduurd was niet te zeggen. Het was volkomen buiten de tijd geweest. Het was zó voorbij. Niet waar, het was de hele avond geweest. Nee, het was een heel festival op zichzelf geweest. Nee, de essentie van een hele festivalweek was gecomprimeerd tot één scheppend moment.

Naderhand bleek dat de performance van La Nurtega ongeveer dertig minuten had geduurd. In klokkentijd omgerekend. 
Het klappen hield aan. Tenslotte traden Rocio en haar muzikanten nog een keer naar voren. De danseres keek rond in het publiek en ontdekte Mahmud di Pietro. Ze nodigde hem uit om ook op het toneel te komen. Ze stonden met z’n vijven naast elkaar en kregen een staande ovatie. 

Rocio nam het woord. Haar stem werd licht versterkt door een onopvallend aanwezige geluidstechniek. Ze sprak Spaans. Op de schermen verschenen simultane ondertitelingen in de andere talen.
‘Dank jullie wel!’ zei ze, ‘Het was voor ons een grote eer om voor jullie op te treden. Drie dagen geleden ontmoette ik een paar van jullie deelnemers, omdat ik op het laatste moment door ze gevraagd werd om voor ze op te treden. Heel gewoon traditionele flamenco, hoor! Ik vond ze zulke leuke mensen! We raakten naderhand aan de praat. Zo is het gekomen. Soms gaat het zo simpel. Ik vond het echt fijn om dit vanavond voor jullie te mogen doen. Wat een geweldig festival hebben jullie hier! En wat een werkelijk ongelooflijk toneelbeeld hebt u gemaakt, señor di Pietro, muchas gracias! Beste deelnemers, en nu mag ik een volgend onderdeel aankondigen. En ik moest ook van de organisatie zeggen dat we daarna weer met z'n allen naar de kasteeltuin gaan. Ik moest ook zeggen van ze dat het daar dan heel gezellig wordt. Met weer veel lekkers te eten en te drinken. Daar verheug ik me al op. Want van dansen krijg je altijd geweldige honger en dorst!’ 
Ze lachte even.
‘Als artiest ben je ook maar gewoon een mens. Maar nu komt eerst nog een optreden van een heel bijzonder iemand. Drie dagen geleden mocht ik hem ook al ontmoeten bij die gelegenheid waarover ik jullie net vertelde. Hij schijnt hier op dit festival veel te hebben gedaan. Voor we straks gezellig met z’n allen veel herrie gaan maken, komt van hem nog een soort stilte kunstwerk. Ik heb hem horen oefenen. Enkelen van jullie schijnen hem gisterenavond ook al eventjes gehoord te hebben. Ik niet, want ik ben pas vanochtend van over de grens hier naartoe gereisd. Enig idee wie? En wat je gaat horen? Ik zal je niet in spanning laten. Wij halen vlug onze stoeltjes van het podium en maken plaats. Het mijne laat ik staan en die is nu voor hem. Voor: Vengas!’
Hartelijk applaus volgde.

Rocio en haar artiesten zwaaiden vrolijk naar het publiek. Ze namen hun stoelen van het podium en gingen aan de zijkant zitten. Rocio zelf ging op een balustrade zitten, omdat ze haar eigen stoel had afgestaan.
Vengas kwam op. Aan zijn luit hingen voor de gelegenheid kleurige linten. Hij stemde de snaren en begon te spelen. Binnen de kortste keren had hij een intieme vortex van middeleeuwse en renaissance luitmuziek gecreëerd, alsof je een tijdmachine werd binnengetrokken. Ondertussen was een beetje nachtwind opgestoken. Het leek wel of die deel werd van zijn tijdvervormende klankwereld. 
Di Pietro bleek een alert improvisator te zijn en was direct aan het zoeken geslagen. Even later was het toneel holografisch getransformeerd tot een schemerachtig opdoemende, middeleeuwse troonzaal, met tapijten en gordijnen voor grote boogramen. 
Het eerste nummer was gevormd en ingetogen. Er volgde een tweede stuk dat prinselijk elegant danste, als een oude, langzame hofdans. Het derde was een kleine, boertige ballade op vrolijke volkswijsjes en tot slot klonk als vierde tedere langzame muziek, als een weemoedig klagende minnezang. 
Het applaus was lang en klaterde als frisse zomerregen. Alle vragen om toegiften weerstond Vengas wijs.
Tenslotte legde hij zijn luit achter zich op de stoel en nam het woord.

‘Dit was het programma.’ zei hij, ‘Dank jullie wel voor al jullie aandacht. We zijn hier klaar. Maar ik wil alle mensen hartelijk danken die hier de set en dit prachtige amfitheater hebben opgebouwd. Ik wil graag dat we ze even mogen zien zodat jullie ze kunnen bedanken. Ik wil om te beginnen zoveel mogelijk mensen van het Creative Department op het podium! Ook graag alle mensen uit de workshop van Mahmud di Pietro, die vanavond een ongelooflijk kunstwerk hebben laten zien. Ook de mensen van de belichting en de techniek. Ook jullie nog een keer, Rocio en je geweldige musici. En als jullie nog op het podium erbij passen, dan graag ook iedereen die hier vanmiddag in de hitte heeft lopen sjouwen om dit prachtige amfitheater voor ons mogelijk te maken. Ik hoop nu maar dat het podium het houdt. Zo niet, dan is Steve de meest aangewezen persoon om het maximaal aantal deelnemers om technische redenen te begrenzen. Kijk, daar is Steve al, van dat geweldige Creative Department. Steve, wat denk je? Houdt het podium het?’
‘Geen probleem, Vengas!’ riep Steve uit alle macht, ‘Het is heel stevig gebouwd en staat ook min of meer direct op de grond. Alle helpers mogen erop.’ 

Zo stond even later het podium afgeladen vol met mensen. De vloer hield inderdaad probleemloos stand. Vanuit het publiek volgden donderende ovaties. Toen de verschillende groepen naar voren waren gekomen en voor het applaus gebogen hadden en het klateren van de handen tenslotte verwaaid was in het opkomend geroezemoes gingen de lichten in het theater weer aan, en die van het podium uit. ook het oranje gordijn aan de uitgang lichtte weer op en ook de wegverlichting erachter gloeide weer. 

Het was inmiddels helemaal donker. Langs de lichtserpentines aan weerszijden van het pad liep men terug naar de kasteeltuin. Daar waren inmiddels de fakkels aangestoken. En het grote feest begon.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

102. Het sterrenmaal

ZONDAG 25 JUNI

103. Aan de bar

104. Limo-talk

TOEN HET AVOND werd liepen overal feestelijk geklede en opgedofte mensen naar boven, langs de paden rondom de burcht en verder omhoog, voorbij de kleine eerstehulppost en door de poort van de kasteeltuin.

De tuin was toverachtig. Tussen de takken van bomen slingerden guirlandes van kleine lampjes. Bij de stammen waren her en der voetlichten geplaatst. De deemstering en de schaduwen waren net zo sfeerbepalend als de lichtaccenten. Onder kleurige papieren lampions stonden tafels in lange golvende rijen. De catering was vanuit een aparte tent aan de rand van het terrein druk doende buffetten op te bouwen terwijl dranken vanuit wagens, voorzien van koeling en stromend water, geserveerd werden. Op schermen was te lezen dat het aan het begin van de avond om een vrij samenzijn ging, en later een bijzonder programma zou plaatsvinden op een speciale locatie. 

Het bleek een gelukkige greep in dit cultuurzwangere festival. Eerst een groot samenzijn waar iedereen tijd voor elkaar had, zonder muziek of andere podiumkunst die aandacht vroeg en de deelnemers niks hoefden. 

De enige uitzondering waren de kinderen en de door hun vervaardigde baksels. Na ongeveer een half uur deden onder luid gejuich de terreinwagentjes hun intrede, omhooggetrokken op weg van de kinderburcht naar de kasteeltuin. Van alle kanten goed ingepakt en vastgezet als bescherming tegen omvallen of verliezen onderweg. Met hulp van Vengas en zijn vrijwilligers werd in het midden van de tuin onder grote belangstelling een soort bakwerk-pagode opgebouwd in meerdere etages, waarbij de kinderen zelf om het hardst adviezen en suggesties riepen wat waar geplaatst moest worden. Op de treden aan de zijkanten stonden al stapels bordjes, bestekmandjes en glaasjes klaar. 

Vengas had nog een ander evenement voor zijn kinderen verzonnen. Een groep schijnwerpers lichtte op en aan de rand van de tuin werden rijen ballonnen in de bomen zichtbaar. Een legertje security hield goed in de gaten dat zich niemand op gevaarlijke plekken ophield. Want nu begon een spannende boogschietcompetitie, waarbij de kampioen het kind zou zijn die de middelste ballon stuk schoot. Die hing veel hoger dan de andere en wiebelde vervaarlijk in de avondwind heen en weer. De winnaar mocht als eerste de taart aansnijden.
Er waren bogen beschikbaar voor kleine en grote kinderen, en pijlen in diverse maten. Er kwam uitleg en de schietbaan werd afgezet. Er werd streng opgelet. Even later snorden de pijlen vanuit allerlei banen en richtingen.
De opgave bleek verbazend moeilijk. Er sneuvelden weliswaar veel ballonnen, maar niet de middelste. Het leek wel of die betoverd was. Sommigen beweerden dat het een hologram was, en dat hij daardoor niet stuk kon, en dat dus niemand zou winnen. Maar dat bleek toch niet zo te zijn. Want ineens lukte het een verder nogal onhandig kind tot zijn eigen en ieders verbazing de ballon in kwestie aan flarden te schieten. Daarmee was het spel gedaan.
Het verbaasde kereltje werd onder luid gejuich tot winnaar uitgeroepen, op de schouders genomen en naar de grote bakwerk-étagère meegetroond. Daar werd hij voorzien van een medaille, een groot mes en een taartschep. Op de schouders van grote kinderen gezeten mocht hij van de allerbovenste taart een gigantisch stuk afsnijden en als eerste daarvan eten. 
Vervolgens ontroerde het kind iedereen door het geweldige stuk dat hij met uitgestrekte armpjes van de taart afsloeg - waarbij de toren gevaarlijk deinde- op een bord te laden en aan Vengas te geven. Hij riep dat dit stuk voor hem was. Als dank. Omdat hij hier de mooiste week van zijn hele leven had gehad.
Vengas was helemaal ontroerd van en zei dat hij dit grootse geschenk niet zou weigeren. Even later zat hij getroffen en wat stilletjes ergens aan de kant op een stoeltje met het grote stuk kinderlekkers op een bord. Ondertussen werd het jongetje nog een keer op de schouders gehesen. Het tweede stuk taart dat hij met een welgemikte slag als van een zwaard bemachtigde was nu echt voor hemzelf. 

Daarop barstte een zoet en blij eetfestijn los. De pagode veranderde in een oogwenk in een ruïne. De volwassenen hadden hun eigen gerechten maar werden telkens door kinderen meegetrokken om van hun baksels te proeven en moesten die luidkeels prijzen.

Paola dwaalde rond in de kasteeltuin. Het was gelukkig rustig op de eerste hulp gebleven. Alleen wat kleine snijwondjes en maar één verstuikt enkeltje door een wat overmoedige sprong. Er was dit jaar ook geen noemenswaarde rottigheid geweest. Geen echt uit de hand lopende ruzies, en met de dronkenschap viel het op dit uur relatief mee. 

Ik krijg toch een soort vervormde blik op evenementen door het eerste hulpwerk, realiseerde ze zich. Omdat rustig betekende dat er bij een groot aantal mensen bijeen toch altijd wel wat gebeurde.
Maar al met al weinig. Het feest was ontspannen. Behalve voor de catering die voor alle deelnemers te zorgen had. Ze hadden het vanavond ontzettend druk. 

Iets voor half tien klonk uit luidsprekers in de verschillende talen dat het tijd werd voor een voorstelling die verder boven zou plaatsvinden. Het was een kwestie van naar de uitgang gaan en de weg volgen. De poort bij de tuin was wijd genoeg zodat geen gedrang hoefde te ontstaan. Graag alle aanwijzingen van de stewards opvolgen. 

Wat plaats zou vinden, was een verrassing. De meesten van de deelnemers gingen nieuwsgierig op weg.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken

101. Holo Art

102. Het sterrenmaal

ZONDAG 25 JUNI

103. Aan de bar

IN DE LOME middaghitte was Paola helemaal naar boven gelopen, tot bij de ingang van de kasteeltuin. Daar lag ze onder de bomen in het gras, de zomen van haar diepblauwe jurk om zich heen uitgespreid, het jute tasje naast zich met daarin haar telefoon en de tot een klein rolletje met behulp van een haarelastiek samengebonden doktersjas.
Ze keek naar de hemel met de witte wolken die langzaam overdreven. Af en toe passeerden hoog boven haar de fel gekleurde vleugels van de paragliders die in de stijgende lucht van de midddag over de top van de berg zweefden en hun plekken in het dal om neer te komen voor het uitkiezen hadden. 

Eigenlijk was ze aan het werk. Maar dat hield weinig in op dit moment. Na enige tijd kwam over het pad door de bergweide naar boven het elektrische terreinwagentje aan wiebelen, met achter zich aan, over hobbels en kuilen hotsend en deinend, de complete mobiele eerstehulp-unit die de afgelopen dagen aan de voet van het stadje dienst had gedaan.

Anderhalf uur geleden had ze beneden het toezicht gehad op het inpakken van de instrumenten en medicamenten, het controleren en afsluiten van de kastjes, terwijl de medics de brancard, behandeltafel, stoelen en computers ontmantelden en in de wagentjes legden die werden meegestuurd achter de log waggelende trailer aan die het containergebouw de berg op trok. De optocht ging over de ruwe keien van het stadje en toen ze de ingang van de burcht bereikt hadden waren ze eerst samen gaan middageten. Een lange tafel in de schaduw met Paola, de technische dienst en de medics, en ook Andrés was even aangeschoven. 

Daarna was ze voor hen uit naar boven gelopen. Het materieel volgde in zijn eigen slakkentempo. Na de klus zou er voor iedereen waterijs zijn en dan was het officieel siësta.

De grote eerstehulppost bij de burcht was volledig in bedrijf gebleven. De mobiele post moest vanavond paraat zijn voor het grote feest dat boven gevierd zou worden en min of meer de afsluiting van het festival betekende. De voorschriften vereisten dit. Zoveel mensen gedurende langere tijd op meer dan een kwartier afstand en door bergachtige paden gescheiden van de grote eerste hulp betekende dat ter plaatse een mobiele voorziening bij de hand moest zijn. En dus werd die van beneden naar boven gesleept.

‘Ik zal er bij zijn als we dadelijk kunnen gaan opbouwen.’ had ze aan tafel nog gezegd.
‘Paola, fijn. Maar je hoeft niets te doen, hè? Wij bouwen op. Als je wel nog even in de buurt wil blijven. Dan mag je ons werk afzegenen als we klaar zijn. Of niet natuurlijk, als we er een rommeltje van maken.’
‘Oh, dus vandaag ben ik jullie priester?’ lachte ze.
‘Je bent onze medische hogepriesteres! En doe je witte jas toch uit! Veel te warm!’

Er werd langzaam en voorzichtig gereden. Zo waggelde de hele santenkraam nu op haar af. Het gebouwtje werd geplaatst, verankerd en waterpas gezet zodat straks de patiënten netjes op de behandeltafel zouden blijven liggen en niet eraf zeilden. Stroomkabels en waterslangen werden uitgerold en struikelbestendig weggewerkt, op afstand van de voetweg gehouden en veilig gemarkeerd. De antennes voor de dataverbinding werden weer uitgeklapt. Twintig minuten na aankomst op de bergweide was de inrichting weer compleet. 

Paola werd gevraagd om de inspectie doen. De zegening mocht vormloos, zeiden de helpers, en natuurlijk zonder witte jas. Een bedankje volstond.
‘Wel even hier je paraafje zetten graag. En daar ook nog eentje. Obrigado, Paola.’ 

Het gebouwtje keek uit op de ingang naar de hoge kasteeltuin. Het hek daarvan was met rood-witte linten afgezet, die geduldig telkens werden losgemaakt en opnieuw bevestigd als weer eens een elektrisch karretje passeerde met achter zich hoog opgeladen aanhangers De voorbereidingen voor het feest van vanavond waren in volle gang, maar pottenkijkers waren nu niet welkom. 

Ze pakte haar telefoon.
‘Androtschka?’
‘Si, Paola?’
‘Klaar!’
‘Mooi! Wat ga je nu doen?’
‘Niets.’
‘Huh, niets?’
Ze moest lachen.
‘Misschien nog even wandelen. Of mijmeren. Ik weet nog niet. Ik ben nu toch boven. Het is hier zo mooi.’
‘Wil je dat ik ook kom?’
‘Nee, eigenlijk niet.’
‘Hou van je, mijn lief. Even met jezelf zijn, hè?’
‘Ja, en met deze zomermiddag,’ zei ze. ‘Je ziet me straks weer!’

Ze liep langs de paden en door het hoge gras, zat onder bomen, liep weer verder.
Ik ben zo gelukkig.
Ze rook kruiden en bloemen. Af en toe waren er passanten. Maar zonder haar witte jas lieten ze haar met rust. 
Ze dacht aan vele andere werkpauzes. Vaak in ingewikkelde, pijnlijke en door natuur- of menselijke catastrofes verwoeste gebieden waar ze hun humanitaire hulpverlening deden. Tijdens je zogenaamde verlof maakte je rondes buiten. Dan leerde je beter begrijpen waarom je het op je behandelplek zo druk had met alle ziektes of het behandelen van verwondingen. Je leerde inschatten of je al over het ergste heen was, of dat dat nog moest komen. Ontwikkelingshulp. Humanitaire hulp. 

En hier vredig, en zo totaal anders. Toch was ook dit een plaats van ontwikkeling. Een bijzondere zelfs. Wat een genadige plek was dit hier! Ze kon er geen ander woord voor bedenken. Kon de hele mensheid zich maar zo vredig en enthousiast en met zoveel plezier en vertrouwen ontwikkelen.
‘Wishful thinking, Paola?’
‘Nou én?’ zei ze half hardop, een beetje kribbig. En even later, alsof ze op iets antwoordde:
‘Goed, goed. Ik dokter me wel door alles heen. Ontwikkeling doet vaak pijn. Dat weet ik ook wel.’
Met wie was ze eigenlijk in gesprek? Het gesprek ging verder.
‘Je kunt trots zijn op je santenkraam.’
Ze antwoordde opnieuw op haar innerlijke gesprekspartner.
‘Ja, het betekent verbandjes kunnen leggen, en oplappen maar weer. Maar weet je wat? Ik hou er ook gewoon van!’
‘Paloma..’
‘Vengas weet dat niet. Dat patiënten, die mijn naam niet goed verstaan me ook regelmatig Paloma noemen. Dr. Paloma, of La Paloma. De duif.’
‘Si! Eres una paloma de la paz..’ 
‘Vrede? Huh? Ben ik een vredesduif?’ 
Het ontroerde haar ineens. Haar verborgen gesprekspartner was hiermee kennelijk tevreden. Want ineens eindigde de interne monoloog. Of misschien dialoog. 
Ze ging onder een olijfboom zitten. Ze verfrommelde haar witte jas tot een kussentje. Paola sliep haar vredige, zomerse siësta.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

100. Feeërieke kasteeltuin

101. Holo Art

102. Het sterrenmaal

OM ÉÉN UUR waren ze allemaal bijeen, in één van de zalen van de Bungalow. Jorge had ze binnengelaten. Jerome kwam even later aanlopen. Vanwege de middaghitte zaten ze in de koele ruimte aan de bergkant. 
Don Felipe had een donker pak aan. Daardoor zag hij er onbeschrijflijk chic uit. Ze begroetten elkaar hartelijk. 
’Je ziet!’ zei hij tegen Sheila, ‘Adressen uitwisselen leidt vaak tot niets. Dat hebben we dan ook niet gedaan. En voilà, hier zijn we. Nou, Sheila, zo zie ik er soms dus ook uit. En, wat denk je nu: wie is de echte Don Felipe? Deze man in maatkostuum of het bootmannetje met korte broek en hempje?’
‘Allebei,’ antwoordde Sheila zonder aarzelen.
Felipe straalde.
’Dat is het goede antwoord, lieve Sheila. Maar jullie zien er nog steeds chic uit.’
‘Dat komt alleen maar,’ zei John, ‘omdat we woensdag ook iets officieels hadden. Ik heb in mijn hotelkamer echt wel mijn korte broek liggen. Maar op de een of andere manier kom ik er telkens niet aan toe om die aan te trekken.’ 
‘Je hebt toch maar een zwaar leven.’ meende Felipe, ‘Zeg, ik stel jullie even voor. Hier is notaris Duarte. Hij kan beter dan ik uitleggen, wat jou Sheila, of jullie beiden, daar ga ik niet over, straks boven het hoofd hangt. Mijn zusje Alicia hebben jullie al ontmoet. Jij ook, John?’
‘Nee, ik nog niet, zei John.’
Ze werden dus aan elkaar voorgesteld. 
‘Ik nodig je uit voor morgen op het landgoed,’ zei Alicia tegen John, ‘als je meekomt met je vrouw. Oh, Felipe? Wij dames hebben daar alles al geregeld en gepland. En weet je wat? Het heeft ons behaagd om ook jou daarbij aan tafel te vragen!’
‘Je bedoelt: als we onze arme Americanos niet definitief hebben afgeschrikt na deze ontmoeting?’ antwoordde haar broer.
‘Precies. En Lipo, doe me een plezier. Neem je dan ook Rocio mee?’
‘Zeg, hoe weet jij dat Rocio mij gereden heeft?’
‘Ik ben op het festival,’ glimlachte zijn jongere zus, ‘Daardoor weet ik alles.’ 

De bespreking die volgde was hartelijk en zakelijk, op een voor Sheila en John verrassende manier. Later beschreef John het aan zijn vrienden. Hij had het als een soort omgekeerd onderhandelen ervaren, waarbij iedereen vooral de mogelijke nadelen voor de wederpartij breed uitmat en vervolgens daarvoor ijverig oplossingen aandroeg. Die werden door de andere kant dan weer met belangstelling aangehoord en om te beginnen als zijnde te genereus tegengesproken. Omdat de partij die de oplossingen aandroeg ook zelf haar belangen had. Die hoefden niet per se ten prooi te vallen aan de algemene menslievendheid maar konden toch net zo goed meegenomen worden in de onderhandelingen? Waarop het loven en bieden zich weer omdraaide en een soort dans ontstond. Waarom zou de andere partij tekort komen? Dat zou op den duur niet gunstig zijn, voor niemand.

Het was even wennen. Maar het wonderlijke was dat er op deze manier net zo gecijferd, gewikt en gewogen werd als anders. En gaandeweg versterkte zich bij Sheila en John een vermoeden dat zich tenslotte tot een inzicht uitkristalliseerde. Dat deze manier van zaken doen eigenlijk het beste voor iedereen opleverde.
‘Hetgeen,’ beaamde notaris Duarte zonnig, ‘de definitie van een geslaagde zakelijke transactie is. Dus waarom daar moeilijk over doen? Voorwaarde is natuurlijk de goede wil. Die is natuurlijk lang niet altijd aanwezig. Maar is die er wel, en weet je dat van elkaar? Dan is het de soepelste manier. En het komt vaker voor dan je denkt.’ 

Hij legde uit dat er enkele fiscale hobbels te nemen waren rondom de eigendomsoverdracht. Die hadden te maken met de waardering van het onroerend goed. Honderd euro was niet een bedrag waar de Portugese staat in mee zou gaan. Maar misschien kon er iets van een vruchtgebruik op het land worden gevestigd teneinde de waarde ervan te verminderen. Aangezien vruchtgebruik vanzelf eindigde met de dood van de vruchtgebruiker was de vraag wie dan het beste vruchtgebruiker kon worden. Het moest iemand uit de familie zijn. Er waren grofweg twee mogelijkheden.
‘Oh,’ zei Alicia, ‘Ik snap het al, geloof ik. Felipe, of misschien Rocio.’
‘Hm, dat laatste geeft later vaak gedonder tussen kleinkinderen,’ zei Felipe, ‘Dus weet je, Duarte? Als het handig is om het zo te doen, laat mij dan maar vruchtgebruiker zijn. Ik ben tenslotte al heel oud, Sheila!’
Hij keek haar opgewekt aan en liet alle protesten over zijn gevorderde leeftijd gelaten over zich heenkomen. Hij vervolgde onverstoorbaar:
’Heel oud, zoals ik zei. Bovendien ben ik druk bezig om alle bezittingen in Sevilla te managen. En zoals jij heel goed weet, Zjila, heb ik ook nog mijn bootje op de Guadalquivir liggen. Dus ga ik me zeker niet met jouw ezels in Portugal bemoeien.’
‘Het lost de fiscaliteit niet helemaal op,’ zei de notaris, ‘maar het scheelt wel.’ 
‘Zeg,’ zei Sheila, ‘maar waarom zou de Portugese staat niet óók wat krijgen als gevolg van deze transactie?’
‘Heel simpel, Zjila! Omdat ze jou al krijgen,’ zei Felipe charmant, ‘That is priceless, my dear.’ 
’We kijken er ook wel naar.’ zei Jerome, ‘Ik heb inmiddels ervaring opgedaan met onroerend goed in Portugal en buitenlanders. We kunnen vast wel wat doen en we zullen alles netjes doen. Sheila, mogen wij dit verder met notaris Duarte onderzoeken en afhandelen?’
‘En, Sheila?’ zei Felipe, ‘Wat voor bedrag daar ook uiteindelijk uitkomt, ik bedoel dus de belastingen bovenop de honderd euro als onze symbolische verkoopprijs, we smeren het wel uit. We maken er iets moois van. Voor mijn part nog wat pensioen voor Alicia.’
‘Niet nodig, broertje!’ weersprak Alicia, ‘Ik hoef echt niet nóg meer pensioen! Ik heb een leuker idee. Wat vinden jullie van een fonds? Iets charitatiefs, of nee: iets cultureels! Ik denk aan onze begaafde Rocio, bijvoorbeeld.’
‘Hm,’ zei Felipe, ‘maar het uiteindelijke bedrag zal niet zo groot zijn, hoor.’
’Maar het is toch echt een goed idee!’ zei Sheila, die voelde dat ze enthousiast werd, ‘Kunnen we niet sowieso zo’n fonds starten? Dan komt er langs deze weg al wat inleg en we gaan natuurlijk op zoek naar nog meer inleggers.’ 
Don Felipe was duidelijk geraakt.
’Wat een mooi plan hoor ik daar, Alicia en Sheila!’ zei hij, ‘jullie zijn werkelijk mensen van het hart! Maar ook dan ben je niet van me af. Beste Sheila, jij gaat dan niet ineens een flink bedrag als inleg doen, hoor je me? Want als jij hier naartoe komt, heb je in het begin heus andere dingen aan je hoofd. Dus we financieren je graag voor, zelfs als het uiteindelijke bedragje laag uitvalt. En dan word je donateur, of jullie samen, of we draaien McIntyre nog een poot uit, die vinden dat altijd prachtig, heb ik begrepen. We moeten die arme bandenfabrikant van al dat geld afhelpen, zo was het toch?’
Don Felipe zond een speciale, onschuldige blik naar Jerome en Jorge. Die grinnikten en zeiden dat ze er over na zouden denken.
’En zeg, notaris Duarte, weet jij misschien de donaties fiscaal aftrekbaar te maken? Nou, weten jullie wat? Ik vind dit eigenlijk een goed idee. Een heel goed idee.’
‘Precies,’ zei Duarte, ‘we maken er wel wat van.’

‘Één opmerking heb ik nog.’ zei Sheila en keek het hele kringetje rond, ‘Ik krijg toch het gevoel dat jullie flink uit jullie familiebezittingen aan het weggeven zijn. Mag ik vragen? Waarom doen jullie dat eigenlijk?’
Felipe keek haar indringend aan.
’Zjila, waarom we het aan jou weggeven, ga ik hier niet in het openbaar zeggen. Ik houd het een beetje bij het formele karakter van deze bespreking. Maar onze algemene zakelijke reden is heel simpel. Hoewel misschien ongebruikelijk in de ogen van sommige mensen. Het is omdat we meer dan genoeg hebben. We hebben eerder te veel dan te weinig. We zijn zo’n familie. En ergens vind ik dat niet meer van deze tijd. Vandaar. Geloof me, Sheila, er blijft genoeg over voor mijn familie, de kinderen en kleinkinderen. Echt meer dan genoeg. Het gaat niet om geld. Het gaat om zorgvuldigheid. Dat zaken en goederen in goede handen komen. Zo, dat is dan duidelijk. Zeg, hoe ver zijn we nu met onze bespreking? Alicia?’
‘Opnieuw de vraag aan Sheila,’ zei deze, ‘Hoe is het? Ben je akkoord? Voorlopig ? En wanneer wordt het dan definitief? Ik bedoel met handtekeningen en zo?’
’Alicia, wat mij betreft is nu alles al akkoord, ‘zei Sheila, ‘Niks voorlopig dus. Maar als jullie er op staan wil ik wel meegaan in jullie voorlopig gedoe.’
‘Laat ons nog even alle uitzoekerij doen,’ zei Felipe, ‘Dan hebben we het exact. Ik heb daar een beter gevoel bij.’
’Goed Felipe. Trouwens: John heeft het nog niet gezien. Dat is misschien een reden. Hij zegt wel van niet maar feit is: hij heeft de plek niet gezien.’
‘Ook de ezels niet,’ zei John grijnzend.
Felipe keek hem taxerend aan.
’De ezels… tja, die ezels. Hé, wacht eens!’ zei hij ineens peinzend, ‘Da’s waar ook! Wat stom van mij, zeg! Dat is nog wel even belangrijk om erbij te vermelden. Ik was het bijna vergeten. Kijk, het landgoed? Dat is eigenlijk te geef. Maar de ezels! De ezels, beste John Carpenter. Goed dat je ze noemt. Je hebt helemaal gelijk! Want het zijn niet zomaar ezels, zie je? Het zijn stamboekezels. Het zijn rasezels. Het zijn wedstrijdezels. Het zijn ezels die prijzen op concoursen winnen. Want we hebben het hier over raszuivere Mauretanische langoor ezels. Zozo, daar staan jullie źeker van te kijken, hè Sheila en John? En het zal jullie onmiddellijk duidelijk zijn: die verkopen wij dus apart. En onze familie verkoopt ze ook niet zonder landgoed erbij. En het landgoed is natuurlijk ook niet te koop zonder ezels. Want het is in zekere zin vooral hún landgoed. Dat is niet meer dan logisch. Dus de prijs van het landgoed zelf is honderd euro. Maar de ezels… dat is even van andere orde. Ik zal je matsen. Vierhonderdduizend euro. En geloof me, dan heb je er nog steeds een koopje aan! Met het landgoedje erbij: samen dus vierhonderdduizend éénhonderd euro. Goed dat je het nog even noemde! Deal?’ 

Ze keken allemaal verbluft naar Felipe die ineens bezig was, geconcentreerd naar zijn gemanicuurde vingernagels en zijn zegelring te kijken. Het werd even heel stil. Alicia beet op haar lip. Ze keek uit alle macht haar broer niet aan. Haar lip begon vreemd te trillen.
Haar broer barstte ineens in lachen uit. Alicia proestte het ook uit.
‘Natuurlijk niet! Ga nou gauw, zeg!’ riep Felipe, ‘Die vier ezels zijn een lief, maar doodgewoon aftands zootje. Je krijgt ze er natuurlijk gratis bij! Had ik jullie even beet! Kom, wees opgelucht!’
‘Je had me echt even tuk.’ John ontspande en begon te grijnzen, ‘Maar nu ben ik natuurlijk extra benieuwd naar de ezels geworden. Mauretanische langoor..’
’John, ik heb er geen klap verstand van! Ik verzon maar wat.’
‘Wat ben je toch een ontzettende boef, Felipe!’ zei Sheila, ‘Maar je bent wel een schat.’
Alicia knikte, en Sheila vervolgde: ‘Ik werd heel even onzeker. Maar weet je wat? Het landgoed is nu weer een stukje dichterbij gekomen.’
‘Wat bijzonder!’ zei Felipe droogjes, ‘Want het heeft nog steeds geen pootjes. In tegenstelling tot de mauretanische ezels. En het heeft ook geen wielen. Zien we elkaar daar morgen dan? Wij elkaar, en de ezels?’
‘Er is op jullie gerekend,’ zei Alicia. ‘Ik verheug me. Kom, Sheila, we zijn hier klaar. Ik moet nodig weer met je bijkletsen. Ik heb je al zó lang niet gezien! We nemen mijn auto. Dáág, heren allemaal! Ontzettend bedankt voor jullie komst en al jullie inzet. Tot vanavond! En señor Duarte, blijft u vanavond? Onze Rocio treedt hier op.’
‘Helaas niet, señora. Ik heb aan het eind van de middag een andere bespreking. Er heerst een ….. eh nogal optimistisch zakenklimaat in de streek, lijkt het wel. Het is heel druk op dit moment.’
Hiermee was de vergadering ineens ten einde en iedereen nam afscheid.
Sheila nam plaats naast Alicia in de auto. Ze reden snel door de haarspeldbochten omhoog. 
‘Hoe vond je het?’ vroeg Alicia.
‘Een echte roller coaster!’ zei Sheila, die zich schrap zette terwijl de wagen van Alicia grommend en met gierende banden door de bochten scheurde. ‘Maar wel een hele leuke! En het was behalve spannend ook gezellig.’ 
‘Blij te horen,’ zei Alicia, ‘Lieverd, ik ben ontzettend blij met jou. Je zult er, denk ik, nooit spijt van hebben. Kom, we gaan het boven vieren en taart eten! Volgende week gaan we wel weer afslanken. Zoals wij in Spanje zeggen: mañana, mañana. Oftewel: morgen is er weer een dag! Oeps, helemaal vergeten: hoe komt jouw John weer terug?’
’John? Don’t worry. Mijn man komt altijd waar hij wezen wil,’ lachte Sheila.

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

99. De santenkraam

100. Feeërieke kasteeltuin

101. Holo Art

ZE WAREN LAAT gaan slapen want ze hadden elkaar veel te vertellen gehad.
John was aan het begin van de vorige avond teruggekeerd uit Lissabon.

En Sheila…
Sheila was gisteren de hele middag aan het wandelen en mijmeren geweest, langs voetwegen rondom het stadje, door de bossen, langs de hellingen omlaag, het water van de beek volgend. Ze had zich beneden in één van de dorpjes gesterkt met warme soep van broccoli en room met geroosterde stukjes brood, gebakken tomaten en garnaaltjes. Ze was traag de weg naar boven terug gelopen.

In het zachte land onderweg zijn. De harde bodem in het zachte land. Het heldere water van het beekje en de droogte, je kunt ze allebei ruiken. Wat is er nou eigenlijk zacht aan dit land? De mensen? Die kan je niet over één kam scheren. En het land en dit volk hebben ook hun duistere en tragische kanten in de geschiedenis laten zien. En toch, en toch..Wat is er zacht? Zacht kan onverzettelijk zijn, als een moeder.
Hoe zou het zijn om hier te wonen? En zou ze dan ook nog in de Verenigde Staten wonen? En wanneer dan, en hoe dan? En wat zou John gaan doen? En wie was Denise eigenlijk?

Sheila had zo haar ideeën hierover. Ze stelde zich voor dat haar man de adelaarsvleugels aan het uitslaan was die hij volgens haar bezat en die hij vaak kleiner en zwakker deed voorkomen dan ze waren. Ze wist dat zij er beiden goed in waren geworden in een veilig nestje te zitten en van daaruit op de wereld uit te kijken en die wereld mooi en boeiend te vinden. Maar wel vanuit dat veilige nest. Ze wist dat zij zo ongeveer de enige hoedster was van dit geheim. Hun vrienden vonden hen allebei erg dynamisch en ondernemend. Maar zij wist beter. Dynamisch waren ze in ontmoetingen en gesprekken. Maar hun leven zelf hielden ze geborgen en veilig. En misschien wel té geborgen. 

En nu kwamen ze allebei dus tevoorschijn. Hadden ze dat dan gewild, gewenst? Hadden ze dit gepland? Of gebeurde het gewoon? Overkwam het hen gewoon? Maar.. allebei tegelijk? Dat was opmerkelijk. Dan was er toch meer aan de hand.

Ze voelde haar vleugels. Ze was die aan het uitslaan. Kort geleden waren het nog technische paraglider-vleugels geweest. Dat was ook al zo ontroerend en onverwacht. Wat had ze gehuild toen Devin haar na de verrassende wijde vlucht door de bergen in de zon en de hoge lucht weer veilig aan de grond had gezet! Wat was dat? Ontroering? Er was meer aan de hand. Er was iets losgescheurd in haar ziel, en het had ook zeer gedaan. Hartverscheurend hoefde niet alleen tragisch te zijn of verdrietig. Het wakker worden van het goede kon dus pijn doen.

Eerst had ze nog gedacht dat ze in de dagen erna vaker zou vliegen. Maar dat was er nooit van gekomen. En nu had ze het dan toch gedaan. Alleen waren er nu andere vleugels, veel sterkere, hele wijde. Waren dit nou haar eigen vleugels? Of waren het vleugels van een maat groter dan zijzelf? Of was het allebei? Ze werd door vleugels gedragen. Maar was ze niet zelf als een vogel die ineens haar wieken spreidde en opsteeg en kon vliegen en de wereld buiten dat veilige nest ontdekte? Wat een raadsel was de timing van dat paragliden geweest. Op vleugels in de zon, schijnbaar zonder connectie en losstaand. En een paar dagen later dit!

Sheila was natuurlijk benieuwd hoe de dag van haar man en zijn ontmoeting met Denise zou zijn gegaan. Maar eigenlijk wist ze dat al. De ontmoeting zou waarschijnlijk een enorme klapper zijn. En ja, ook bij hem een vleugelkwestie. John de adelaar. Ze moest erom glimlachen. Ja, John zou worden aangesproken op zijn adelaarsvleugels. Ze had zijdelingse indrukken van de vibe tussen hem en Denise. Adieu piepkuikenpose van haar man. Wat verheugend! Sheila wist het gewoon. En het was prima. Echt helemaal prima. En zijzelf? Ready for take off? 

Natuurlijk zou zij het doen! Dit waren geen van elkaar afgezonderde onderdelen die ineens op haar af kwamen. Het was de precieze combinatie van ontmoetingen, nieuwe ontmoetingen, en herinneringen aan gebeurtenissen op een sensitieve leeftijd, lang geleden. Het greep zinvol en wijs in elkaar en wekte iets in haar. Nee, niet in haar. Haarzelf. Met hulp van mensen hier. Dank je wel, Down-under-Devin. Iets mogen geven en betekenen. Dank je wel, Felipe-met-je-bootje-op- de-Guadalquivir.. Herkend en gezien worden, ook als je nog zo meent dat je dat niet nodig hebt. Dank je wel, Alicia en Lady Catherine. En zo serieus aangesproken worden in je sluimerende ziel die op iets op lag te wachten en wakker werd en voelde: nu is het moment. Dank je wel, Jorge. Dat jij dat alles zakelijk noemt! Je hebt geen idee hoe je me innerlijk daarmee sterkt. Ik was daar zelf nooit opgekomen…...

En dus zouden John en zij allebei op een bepaalde manier hun nest gaan verlaten en de veiligheid ervan opgeven. En er zou blijken wat er uit voort zou komen. Aan hun liefde twijfelde ze geen moment. Het zou vanzelf blijken wat eruit zou ontstaan en hoe dat voor hen beiden zou zijn. Het ging er dus om, je nu over te geven aan al dat wat echt groter is dan jezelf. Het gold voor allebei. En het had helemaal met de wereld te maken, en hun bereidheid, hun liefde, die met het klimmen der jaren nooit getaand was. Ready for take-off. Ze had het een week geleden eigenlijk meteen gemerkt: hoe haar man tot op het bot getroffen raakte, zodra ze hier geland waren. Het was niet te duiden geweest. Maar het was voor hem hier ook de grote wereld. Wonderlijk toch? Je komt vanaf de Oostkust van de Verenigde Staten aanvliegen en landt in Zuid-Europa. En het is alsof het lot jou aanwijst waar de wereld voor jou groot is en waar niet. En toch zouden zij nog steeds ergens hun eigen plek houden. En ook hun gezamenlijkheid. Maar hoe en waar? Het zou wel blijken hoe. En waar.

Ze was dankbaar voor de eenzaamheid. Ze voelde zich diep gedragen door het warme zomerlandschap waar ze doorheen liep. Op geen enkele manier was ze afgeleid door waar ze juist zo goed in was: menselijke interactie.
In de eenzaamheid traden de wevingen en verwikkelingen van het lot uit de coulissen en hoe zij daarmee verweven was kwam des te helderder in de onschuldige natuurbeelden naar voren. Alsof je midden op de dag in de stralende zonneschijn tegelijk de sterren kunt zien en hun plaatsen ziet in de fijne draden van het weefgetouw van het lot. 

En dan al die grote beelden en samenhangen toch ook weer loslaten, en je overgeven aan het pad, je voetstappen, het murmelende water van het beekje, je eigen stroomopwaarts tegen de waterloop in gaan, richting de bronnen ervan, de hellingen beklimmen, en daarbij je spieren, je hartslag, je ademteugen, je warmte en je zweet voelen. Af en toe stoppen om koel water uit de beek te drinken, vogels en dansende insecten horen en zien, wederom vruchten van onderweg plukken en ze eten, en dan onder de al laagstaande en geeloranje wordende zon ineens boven aangekomen zijn, door de straten van het stadje lopen, de wereld voelen verkleinen door het plaveisel, de namen van straten en voorbijgangers die je groeten. En even later in je hotelkamer staan en daar je man, daar John in een stoel zien zitten met een glas water in zijn hand.

Ze kussen elkaar. Ze nemen de tijd. Ze hebben allebei al gegeten. Hun gesprekken ontvouwen in weldadige langzaamheid en ook met tedere behoedzaamheid in het aftasten van elkaars zielen in woorden. Ze zijn er allebei op voorbereid dat er uitgebreide gesprekken zullen komen. Maar in feite heeft iedereen zijn innerlijke werk allang gedaan. Hun verbale uitwisseling blijkt vederlicht. Want het is zo evident.

Niet één maar twee adelaars, cirkelend op de wijde thermiek van de zomeravond die de warmte van de aarde nog eens doet stijgen en teruggeeft aan de hemel totdat zij vervliegt. En dan komt de aarde nabij als een bed. 
De aarde, oh, de aarde!
‘Ik ben zó benieuwd naar Vengas!’ had Sheila gezegd.
‘Heb je hem nog gebeld?’
‘Nee,’ had zij gezegd, ‘bellen kun je overal. Ik wil hem zien! Niet bellen.’

Ze waren arm in arm aan de avondwandel gegaan, een klein stukje maar. Hun groeiende adelaarsvleugels maakten hen stil maar vervuld, zonder spanning naar elkaar. Ze kwamen toch weer uit in de burcht op de binnenplaats. Daar had Paola haar broertje inmiddels ertoe aangezet om naar voren te gaan, het podium op, om met zijn luit hoorbaar en zichtbaar te worden. 

Zo zag en hoorde Sheila haar zoon: zijn tedere innerlijkheid van minstreel bloeide op in de avond, na al zijn daagse daadkracht. Ze was direct gerustgesteld, hoe hij aanwezig was in de tere oude klanken van zijn instrument. Zij en John luisterden samen naar zijn muziek. Ze liepen onopvallend in het optochtje mee naar buiten. In de rozentuin gaf zij hem een lichte kus op zijn stoppelwang. Niet te nadrukkelijk. Niet teveel als moeder, meer als fan. Zo kleed je dat in bij je volwassen zoon. Maar je kunt wel moederlijk tot hem spreken, vond ze. Want ieder mens heeft altijd maar één moeder. 
‘Oh, lieve zoon, ik ben zo trots op je. Je bent zo sterk en gevoelig! Wat speel je toch mooi, hartenbreker van me. Want dat doe je vast heel vaak.’
‘Geen idee!’ had hij gelachen. Hij had haar ook gekust.
‘Nee, dat weet ik wel!’ had zij gegiecheld. 

En toen was het de beurt aan de beide mannen geweest om met andere innigheid, die bijzondere stevigheid, op het pijnlijk harde af, de welbekende Knuffel, The Hug, weer eens te voltrekken, zoals zij het noemden. Hun eigen mannelijke manier. En John en Sheila hadden daarna afscheid van hem genomen. 

Dat het gisteren zo laat geworden was lag daaraan, dat ze weer voor de geopende balkondeur waren gaan zitten en dat nu pas alle details van de dag los kwamen. John zijn dag in Lissabon met Denise. Bij Sheila alle details van het landgoed, de ene bijzonderheid na de andere. John vroeg en vroeg maar door, nieuwsgierig naar elk detail. Hij wilde ook bijzonderheden over de ezels weten die hem erg fascineerden. Maar die kon zij hem niet geven. Hij vroeg zich tenslotte af of er bij het landgoed misschien ook een ezeljongen hoorde.
John maakte Sheila vaak blij met goed getimede luchtigheid. Als ze bijna bezweken onder de lading van zoveel moois op één dag, kwam de clown te voorschijn.
‘Bedoel je of die ezels ook veulentjes hebben?’ begreep Sheila hem opzettelijk verkeerd.
‘Nee, ben ik nou zó onduidelijk? Ik bedoel een ezeljongen. Dat is een jongen die voor de ezels zorgt. Dat is tevens zijn grootste taak in dit leven. In Italiaanse films heet de knul meestal Pepe of Giuseppe. Ik weet niet hoe hij in het Portugees zou heten. En of ze hier bestaan, of ooit bestaan hebben.’
’Ik ook niet,’ mijmerde ze, ‘Ik heb hem niet gezien. Maar ik heb ineens een vermoeden.’ voegde ze eraan toe, met pretogen.
‘Oh, wat dan?’
‘Dat jij eigenlijk een ezeljongen bent. Deep down inside.’
’Oh, daar moet ik even goed over nadenken.’
‘Ja, doe dat. Dat kan nooit kwaad. Het lijkt me een prachtig beroep.’
‘Sheila, ben ik niet een beetje te oud daarvoor?’ 
‘Liefste, ik heb niet het gevoel dat jij ooit ergens te oud voor bent. Niet voor Denise, niet voor Sao Paulo, en dus ook niet voor ezeljongen.’
‘Van jouw ezels.’
‘Nee, zover is het nog niet.’
‘Maar straks wel.’
‘Ja, daar draait het waarschijnlijk wel op uit.’ zuchtte ze.
Ze zag er heel tevreden uit. 

In die trant hadden ze het nog een tijdje volgehouden. Daarna was hun gesprek geleidelijk verstild. Toen het al licht aan het worden was hadden ze gemerkt dat ze allebei in hun stoelen in slaap gevallen waren. Ze wankelden naar het bed, stroopten hun kleren af en belandden in elkaars armen.

‘Even praktisch, John’ zei Sheila toen ze niet zoveel later alweer aan een ontbijt zaten, ‘Er is een meeting geregeld. Vanmiddag om één uur. Heel erg on-Iberisch-schiereiland qua siësta, omdat die er dus niet is. Maar dit bleek het handigste voor iedereen. Ik heb jou er graag bij. En men weet dat. Ik heb ook Jorge bij me en Jerome. Alicia brengt Felipe mee, die zich door zijn kleindochter hier naartoe laat rijden en al een poosje onderweg is. Felipe neemt nog een andere vriend mee, die geloof ik zoiets als de familienotaris is.’
‘Denk je dat er vandaag getekend gaat worden?’
‘Ze zeggen van niet,’ zei Sheila, ‘omdat het om iets groots gaat en je daarin niet moet overhaasten. Dat heb ik van Jorge, maar ook Alicia zei het, en Felipe vond dat ook.’
‘Heb je contact met Felipe gehad?’
‘Geen direct contact. Ik zag hem voor het laatst toen hij ons bij de parador afzette na de avond op het bootje en in de tuin. Je was erbij.’
‘Ongelooflijk hè?’
‘Ja, ongelooflijk. En John? Alicia en ik zouden graag willen dat je het landgoed zou zien. We dachten aan zondag overdag. En ik vroeg me af of ook Felipe een uitnodiging op prijs zou stellen. Dat zou dan waarschijnlijk wel van Alicia moeten komen. Enfin, we breien het wel rond. En, John?’
‘Ja?’ 
‘Na de bespreking vanmiddag wil ik samen met Alicia taartjes gaan eten.’
John moest erom lachen.
‘Oh, zonder mij dus’
‘Ja, zonder jou.’
‘Natuurlijk.’ zei hij, ‘ladies celebration, célébrer la féminité. Vanzelfsprekend, my She-Ila. Laten we zeggen,’ besloot hij zonnig, ‘dat je mij als je roommate gewoon informeert waar je straks denkt uit te hangen. Of alleen maar hoe lang. Of nee: me belt zodra je uitgehangen bent en helemaal vol taartjes zit.’
‘Ja, graag!’ zei ze dankbaar.
‘En waar is die meeting? En hoe laat?’
‘Om één uur, dat had ik je al gezegd. Het vindt plaats in iets dat De Bungalow schijnt te heten.’ 
‘Daar heb ik al eens over gehoord.’ zei haar man, ‘Voorwaar een mythische locatie, Sheila. Daar worden de belangrijke besprekingen gevoerd. Hoe komen we daar?’
‘Jorge,’ zei ze, ‘als je hier iets niet weet, kom je altijd weer uit bij Jorge. Er kwam vervoer. Dat zei hij.’ 

Copyright © 2020 Nina van Immerzeel

naar inhoudsopgave

Volgende hoofdstukken:

98. Roller coaster

99. De santenkraam

100. Feeërieke kasteeltuin